Talking Filthy?
Rond de tafel met Filthy Brunette en co

Ik bekijk het online profiel van Filthy Brunette en zie ze tentoonstellingen hosten onder de naam ‘artist-run space’. Filthy intrigeert. Ze lijkt me een inspiratie voor studenten en pas afgestudeerden, een mysterieus figuur waarbij veel zo niet alles mogelijk is, een nog in te kleuren contourtekening, een stickerbeeld voor alles wat we willen dat ze is. Ik zou haar graag beter leren kennen en vroeg of een gesprek mogelijk zou zijn. 

Twee weken later zit ik op de eerste verdieping van de tentoonstellingsruimte aan de Bijlokevest. Tegenover mij aan tafel: de vier faciliteerders van Filthy Brunette. 

LIENE AERTS
Filthy, zou je jezelf kort kunnen voorstellen?

Moeilijk. Wie van ons gaat dat voor haar invullen?

Wat begon als een naam, is uitgegroeid tot een personage. Een mythisch figuur bijna. Ze laat toe dat het niet over ons gaat. Wij zijn geen kunstruimte waar de initiatiefnemers centraal staan. Het gaat over de kunstenaars en het werk dat hier getoond wordt. Filthy is een soort bliksemafleider.

LA
Een alter ego?

Eerder een lichaam waar anderen zich toe kunnen verhouden. Ze creëert zichzelf. We leren ze zelf nog kennen. Wie hier iets doet, gaat een connectie aan met Filthy Brunette – niet met één van ons persoonlijk. Ze verlaagt de drempel. Mensen beginnen spontaan over “Filthy” of “de Filthy”. Zelfs de slotenmaker.

LA
Ze lijkt constant in flux. Heeft ze toch een vaste look?

Er is een basis: een zwart-wit gevectoriseerd beeld van een vrouw, een gele ster, dat specifieke “lelijke” blauw op stickers, logo’s en Instagram. Maar inhoudelijk staat niets vast. Wie hier tentoonstelt, wordt voor even Filthy Brunette. Er is veel vrijheid. Soms verdwijnt ze zelfs volledig uit beeld.

LA
Dus niet haar identiteit bepaalt de inhoud, maar omgekeerd?

Ja, de inhoud informeert haar. Antonia, die het grafische luik op zich neemt, gaat telkens in gesprek met de kunstenaar: hoe kan Filthy hier nog in aanwezig zijn? Hoe ver kan ze opschuiven richting de praktijk van iemand anders?

LA
Uit wie bestaat Filthy?

Het idee is dat iedereen Filthy kan zijn.

De faciliteerders zijn Zoë Dejonghe (afgestudeerd als master vrije kunsten aan KASK & Conservatorium en volgt nu een lerarenopleiding aan LUCA School of Arts), Antonia D’hauwer (master grafisch ontwerp), Kevin Vergult (heeft een master vrije kunsten aan LUCA School of Arts en is nu vrije student aan Universiteit Gent) en Charlotte Bracke (master autonome vormgeving).

We zitten allemaal in een soort grijze zone. Net afgestudeerd, nog studerend, zoekend. En dat voel je ook in Filthy: er staat nog niets definitief vast.

LA
Zijn jullie een collectief?

Dat weten we zelf niet goed. We willen niet cureren, maar wel met zorg met de mensen en dingen omgaan. Wie hier iets doet, bepaalt zelf wat er gebeurt. Wij begeleiden praktisch: communicatie, transport, affiches,... Het is een samenwerking.

LA
Waar staat Filthy Brunette voor?

“Alles is mogelijk. Doe met de ruimte wat je wil. Wij helpen.”

Een klassieke schilderijententoonstelling? Prima. De ruimte een week lang in aluminiumfolie wikkelen? Ook goed. Wij hebben daar geen inhoudelijke mening over. Doe je ding.

LA
Een gevoel van vrijheid dus, zonder dat er iets vrijblijvend hoeft te zijn?

Vrijheid betekent niet dat het niets mag kosten. Voor veel kunstenaars is dit hun eerste solopresentatie. Dat brengt stress mee. Wij begeleiden dat proces. Het is een leerervaring, voor hen én voor ons.

LA
Voor wie is ze er? Wie toont werk bij Filthy?

Vaak benaderen mensen ons zelf. We focussen op afstuderenden en pas afgestudeerden. Net op dat moment dat ze waarschijnlijk het meest nood hebben aan een plek en een doel. We horen vaak dat het activerend werkt. Dat iemand eindelijk een deadline heeft, een reden om werk af te maken.

LA
En wie willen jullie bereiken als publiek?

We hopen laagdrempelig te zijn. Maar hoe weet je nu of je echt toegankelijk bent? Hoe weet je of een eerstejaarsstudent zich welkom voelt? Nu is het vaak onze generatie – vrienden van vrienden. We denken na over hoe we breder kunnen gaan zonder onze openheid te verliezen.

LA
Hoe is Filthy ontstaan?

Er was ruimte. En goesting. En hoorde vaak waaien: “Er gebeurt niets in Gent we moeten naar andere steden.” Maar daar wilden we niet in geloven. Eerder, wij zijn de generatie die het moet doen. We gaan niet zitten wachten tot iemand het voor ons doet, we kunnen het ook zelf doen. Zo ontstond de eerste tentoonstelling. De naam kwam pas later.

LA
Dus geen vooropgesteld plan, gewoon begonnen? Vastpakken en doen?

Inderdaad, het is ontstaan aan deze tafel. Vanuit gesprekken. Vanuit onze verschillende achtergronden: schilderkunst, grafisch ontwerp, autonome vormgeving, sociaal engagement. Dat verschil maakt het interessant.

LA
Op welke manier geeft Filthy jullie energie om verder te gaan? Geeft ze jullie energie om verder te gaan? Gaan jullie verder?

Vooral de feedback duwt ons voort. Kunstenaars die zeggen dat ze zich gesteund voelden. Bezoekers die de plek verwelkomend vinden. Dat is waarom we het doen: een platform geven aan mensen die een plek nodig hebben.

Filthy functioneert voor ons als een simpele geste, een uitnodiging: zet iets op, in je kamer, je slaapkamer, je boilerkot.

LA
Maar het is ook spannend?

Héél. Voor elke opening zijn we zenuwachtig. We zijn geen extraverte mensen. Het host zijn, uitnodigen, praten — dat blijft eng.

Misschien is dat net de wisselwerking: door Filthy worden ook wij gedwongen om uit onze comfortzone te stappen.

LA
Wat zijn de grootste uitdagingen? Waar botst Filthy op?

Structuur.

Elke maand een expo organiseren is veel. We zoeken naar een systeem dat tegelijk open én helder is. We denken aan een open call, om op langere termijn te kunnen plannen en mensen te bereiken die we nog niet kennen, verrast te worden.

Maar zelfs dan: we cureren zogezegd niet, en toch maak je samen keuzes. Hoe vermijd je uitsluiting? Wie zijn wij om te zeggen dat iets niet mag?

Praktisch moet er veel op elkaar afgestemd worden, agenda’s en communicatie. Daarom zijn we met vier. Als iemand even zonder energie zit, vangt een ander het op.

LA
Charlotte en Zoë, jullie organiseerden samen de performance/tentoonstelling Er is geen feest als Filthy er niet is geweest. Wat betekende dat moment?

Het was nog maar het tweede project. We wilden haar voorstellen als personage. Een geheim verjaardagsfeestje voor haar, maar uiteindelijk kon ze er zelf niet bij zijn…

Iedereen kreeg maskers. Iedereen werd Filthy. Wijzelf ook. Alles was nagemaakt in blauw papier: maskers, party poppers, drank, koekjes. Twee weken voorbereiding voor een kort, explosief moment. Het was een zoektocht naar wat ze voor ons betekent. Uiteindelijk werd het een absurd groepsgebeuren.

Zelfs achteraf, zonder mensen, bleef de installatie verder leven. Met alle lichten aan, een volle blauwe etalage. Een intens beeld — dat is Filthy. Dat is de energie die we zoeken.

LA
Waar droomt ze van?

Opnieuw, meer structuur, zonder de openheid te verliezen. We willen blijven faciliteren, maar ook niet over onze grens gaan. Filthy is groter geworden dan we dachten. En soms is het moeilijk om voldoende afstand te houden van haar.

Wat we graag doen is dingen samendoen en hierbij inspelen op gedeelde interesses zoals ensceneren en met de ruimte spelen op een absurdistische manier. Zo gaan we Filthy nog vaker uit haar kot lokken. Hetzelfde geldt voor de kunstenaars: we nodigen hen bij deze uit om op ons af te stappen met de vraag om samen te werken.

Voel je haar? Wil jij ze voor even zijn? Haar omarmen? Durf je ne keer?

LA
Tot slot: wat zou een slagzin of baseline van Filthy Brunette kunnen zijn?

#STAYFILTHY