06.11.23 – 31.01.24, 1M³: After a brief history of artists’ publications

Deze selectie van werken nodigt het publiek uit om verder te gaan dan passieve contemplatie en zich juist actief te engageren, waarbij het kunstwerk pas volledig tot stand komt door de interactie van de toeschouwer. Deze kunstwerken, die hun wortels vinden in het constructivisme, de kinetische kunst en de geprogrammeerde kunst, zijn opgevat als ‘exemplaires de recherche’ die de subjectieve expressie van de kunstenaar vervangen door een rationele en experimentele methodologie. De verkenning van licht, beweging en ritme staat centraal in deze benadering, aangezien deze variabelen het statische object door zintuiglijke activering in de ruimte uitbreiden. Voortbouwend op Umberto Eco’s theorie van het Open Werk, presenteert elk project zich als een veld van oneindige waarnemingsmogelijkheden, beheerst door een dialectiek tussen toeval en programma. De fysieke verplaatsing van de bezoeker activeert het systeem van het kunstwerk en transformeert de blik in een kritische handeling. Binnen deze curatie varieert de selectie van de GRAV-groep – met de systematische rasters van François Morellet en de interactieve werken van Julio Le Parc en Francisco Sobrino – tot de driedimensionale structuren van de Belgische kunstenaar Marc Verstockt en de kleurrijke plexiglaspagina’s van Paul Ibou. We nodigen u uit om met deze pagina’s aan de slag te gaan, waarbij de gebruiker ophoudt toeschouwer te zijn en medeproducent wordt.

Alice Zitelli is een curator en onderzoeker gevestigd in België. Haar werk richt zich op tentoonstellingsgeschiedenis en naoorlogse neo-avant-gardebewegingen, met een bijzondere interesse in curatoriële praktijken als vormen van onderzoek. Ze behaalde een BA in kunstgeschiedenis en een MA in economie en management van de kunsten aan de Ca’ Foscari Universiteit in Venetië.

Samira Alirezabeigi is een in Brussel gevestigde onderzoekster. Haar onderzoek richt zich op het snijvlak tussen artistieke praktijk, wetenschap en technologie en pedagogische vormen. Ze behaalde een doctoraat in de onderwijskunde aan de KU Leuven.

Alice en Samira volgen momenteel allebei het postgraduaat curatorial studies aan KASK & Conservatorium (2025–2026).

Fugitive Pages begon als een gebaar verankerd in Black History Month. Bij het onderzoeken van de kunstenaarsboekencollectie kwam een breuk aan het licht: van de bijna tweeduizend boeken konden er slechts vijf worden geïdentificeerd als werk van kunstenaars van Afrikaanse afkomst.

Wat begon als een noodzaak, werd een plek van transformatie. Met de steun van de Kunstenbibliotheek breidt 1M³ zich uit tot buiten de bestaande collectie en verwelkomt het boeken die al aanwezig zijn naast nieuwe opdrachten die bedoeld zijn om er deel van uit te maken, niet als symbolische correcties, maar als noodzakelijke gebaren.

Geleid door het gedachtegoed van Fred Moten en Stefano Harney, functioneert deze kubieke meter als een plek van vluchtige planning: een ruimte die deel uitmaakt van de academie zonder er volledig bij te horen. Zich rustig bewegend tussen de hiaten en beperkingen, cultiveert het vormen van studie, zorg en verbinding die weerstand bieden, zich uitbreiden en streven naar verbetering, werkend binnen de institutionele macht zonder erkenning te zoeken.

Binnen de ruimte fungeren deze planken als een parallel netwerk voor leren, circulatie en kenniscreatie. De boeken zijn niet stil; ze dragen gewicht, afwezigheid en de belofte van continuïteit. In het midden bevindt zich een afgemeten leegte: een plank met precies het aantal boeken dat aanvankelijk aanwezig was, waardoor een glazen plafond zichtbaar wordt en de onzichtbare barrières die de grenzen van erkenning, auteurschap en institutionele ruimte vormen, meetbaar worden.

Aan de andere kant van de vitrine komen stemmen samen – diasporisch, Afrikaans, Amerikaans, Brits, Franstalig – en gaan ze een dialoog aan. Het boek wordt een plek van circulatie, een plek waar geschiedenissen elkaar ontmoeten zonder hiërarchie.

Bezoekers worden uitgenodigd om sporen achter te laten: namen, verwijzingen, afwezigheden die nog steeds voelbaar zijn binnen de instelling. Elke notitie verwijst naar toekomstige aanwinsten, naar een aanwezigheid die nog moet komen.

Deze vitrine pretendeert niet volledig te zijn. Ze dringt aan op aandacht, op het voelbaar maken van afwezigheid, op het bouwen van een bibliotheek die luistert, verschuift en groeit in relatie – een ruimte van zorg, reflectie en collectieve mogelijkheden.

Charlotte Frenay

Charlotte Frenay is een in Brussel gevestigde onderzoeker die zich bezighoudt met alternatieve archiefpraktijken. Ze behaalde een BA in Media en Communicatie aan Goldsmiths, University of London, en voltooide later een MA in Afrikaanse Studies aan de Universiteit Gent. Momenteel volgt ze het postgraduaat Curatorial Studies aan KASK & Conservatorium voor 2025-2026.

Inspired by Virginia Woolf’s A Room of One’s Own, this 1M³ space transforms the notion of creative space into one of collective visibility. A bookshelf is personal yet a place of prestige, carrying cultural weight and authority. Within this space, women’s voices take their place in public view. Together, they remind us that both knowledge and space must be continuously reimagined and reclaimed. In the context of a bookshelf, fiction represents the imaginative dimension of knowledge, the realm of what could be. Over time, the bookshelf shifts and reshapes itself. What is visible and what is concealed remain in constant conversation. The shelf becomes a living archive of thought, curiosity, and care. 

Eline Adriaensen is een architect gevestigd in Antwerpen en Gent. Ze behaalde een masterdiploma architectuur aan de Universiteit Antwerpen, aangevuld met een uitwisselingsprogramma aan de Umeå School of Architecture in Zweden. Momenteel volgt ze het postgraduaat curatorial studies aan KASK & Conservatorium.

Peeping (noun, verb)
The act of secretly or furtively looking at something, often through a small opening or from a hidden position. It typically implies curiosity, mischief, or voyeurism.

Peep Show is een verkenning van intieme blikken en de fragiele spanning tussen wat zichtbaar is en wat verborgen moet blijven. Het transformeert twaalf ramen in kijkgaten en nodigt bezoekers uit tot een stille, maar speelse manier van kijken. Een samengestelde collectie van teksten, foto's, objecten en persoonlijke ephemera legt intieme fragmenten van het leven bloot. Het zet aan tot nadenken over de dunne scheidslijn tussen observatie en voyeurisme, waarbij het gluren wordt omgevormd tot een weloverwogen, poëtisch onderzoek. In dit domein vervaagt de grens tussen waarnemer en geobserveerde en worden we gevraagd om de inherente kwetsbaarheid van onze nieuwsgierigheid te omarmen.

Marie Cathérine Stalpaert is geboren in Antwerpen, België. Ze is afgestudeerd in architectuur aan de Universiteit van Antwerpen en de Ecole Nationale Supérieure d'Architecture de Paris-Belleville. Momenteel volgt ze het postgraduaat curatorial studies.

Het min of meer teken (±) is een wiskundig symbool dat wordt gebruikt om de nauwkeurigheid van een benadering aan te geven, of als steno in de notatie van een grootheid met twee mogelijke waarden.

De symbolen “±” en “∓” worden in schaken gebruikt om het positionele voordeel van een speler te bepalen. Bij schaken geeft het “±”-teken aan dat de witspeler een betere positie heeft dan de zwartspeler.

Léane Lloret werd in 1999 geboren in Grenoble, Frankrijk. Ze is afgestudeerd in mode- en kostuumgeschiedenis aan de Ecole du Louvre - Palais du Louvre, Parijs, Frankrijk en is gespecialiseerd in hedendaagse kunstenaarsboeken. Ze neemt deel aan het Curatorial Studies programma aan het KASK & Conservatorium, Gent, België voor 2024-25.

Wanneer een onbekende achterdeur een vitrine verandert in een raam, of een vierkant lege pagina's doorprikt om een tekst bloot te leggen die op hun achterkant is gedrukt, wordt onze omgeving onthuld als een manier om de wereld te doorzien. Een glimp van de straat kan worden opgevangen tussen geparkeerde auto's als de bus voorbij rijdt, figuren kunnen worden gevat in de bijna gesloten gordijnen van een woonkamer. Aan de randen, aan de uiteinden, aan de achterkanten en in de tussenruimten is er een leven in voorbijgaande beweging.

A World Seen Through is een gids voor deze openingen, een selectie gemaakt voor manieren van kijken en verbergen. Gebruik deze als je bril, je verrekijker, je telescoop, je raam, je deur, je kattenluik, je ogen die door een krant zijn geknipt, de bodem van je bierglas, de gaten in je vingers met je hoofd in je handen. Als je luistert bij het open raam, komen de auto's en vogels binnen.

Jean Watt volgt het postgraduaat curatorial studies aan KASK & Conservatorium. Ze leidt het locatiegebonden curatoriële project A Place to Rest, waarbij kunstwerken in ongebruikelijke ruimtes worden geplaatst.

“If you’re looking for something here let me point you in the right direction…”
Paul Bailey curated a new selection of artists’ books in our 1M3 vitrine, whilst thinking on the words by Fred Moten.

In 2015 werd 1M3 opgericht als een tentoonstellingsruimte voor kunstenaarsboeken uit de collectie van Kunstenbibliotheek. Een gastcurator wordt gevraagd om een eigen, unieke selectie te maken en deze te presenteren in de vitrines van 1M³.

• In 2015 werd 1M³ opgericht als een tentoonstellingsruimte voor kunstenaarsboeken uit de collectie van Kunstenbibliotheek. Een gastcurator wordt gevraagd om een eigen, unieke selectie te maken en deze te presenteren in de vitrines van 1m3.

How many pantomimers have we seen and thought they had nothing to say? Some shadows cametogether to find some sort of a lie to agree on. One of them asked: “How could they know it is a lie, if we protect it with silence?” That evening shadows, faces and texts met up behind a glass door. They had this idea for the first time ever, when no-one could imagine colours. The idea that might start a lie that would last forever.“Making up a story that is never going to be told by words will kill them over and over!”

Pantomime of Nostalgia is a story that is not possible to tell. A wordless story, about something that is made up. Some stories make up themselves not for us to tell, but because there is no other way for words to come together. I let my stories be free. In this showcase, all the images chosen are based on intuition and emotions. I wanted to look at the glass, trying to see through my own reflection. Yet I wanted to look into a pair of eyes that seemed to hear all that went on, behind the glass door.

Ter gelegenheid van de oppensioenstelling van Katia Ballegeer bibliothecaris – archivaris van 1981 tot 2023 wordt de bibliotheekcommissie in de kijker gezet.
De unieke schetsboeken, in de typische stijl van Geert Clarisse, zijn een sprekende, levendige getuigenis van hoe geanimeerd het eraan toe ging.

Tot de leden behoorden:
K. Ballegeer, P. Beyls, N. Bourdeaud’huy, I. Castelein, G. Clarisse, K. De Bondt, A. De Mey, J-M Demeyer, J.De Mulder, P. De Smet, W. De Temmerman, H. D’Haeyere, D. Dobbelaere, B. Hinderyckx  E. Huygelen, S. Laget, N. Lannoo, D. Libens, D.Liefooghe, S. Maes, R. Martin, E. Muyllaert, N. Lannoo, J. Opstaele, S. Paridaen, M. Popelier, K. Sonck, E.Ubben  ,E.Vanacker, D.Van Gogh,  F. Vanderbiest, H. Van De Walle, B.Vansteenkiste , G. Vercaemer, E.Verschoore, K.Vuylsteke Vanfleteren