Will to Wander

Voor John Luther Adams is muziek meer dan ritme, harmonie, melodie en timbre. Zijn composities zijn heuse geluidslandschappen en intrigerende klankwerelden waarin je als luisteraar bijna fysiek kunt verdwalen. Kaja Farszky selecteerde vier delen uit zijn monumentale The Mathematics of Resonant Bodies, waarin Adams de rijkdom van het percussie-instrumentarium exploreert — denk cimbalen, tamtams, snaredrums — waarvan de resonanties regelmatig aan koormuziek doen denken.

Met Adams’ idee over resonantie en muziek in het achterhoofd, gingen Cedric Haeck en Ine Garré aan de slag. Meer dan een contrabas en hun eigen lichaam hebben zij daarbij niet nodig. Ze onderzoeken al improviserend waar de grens tussen muziek en dans ligt en hoe tastbaar of fluïde die is. Alles en iedereen kan tenslotte een resonerend lichaam zijn.

Igor Stravinsky schreef de muziek voor het ballet Petrushka in 1911, later bewerkte hij ze voor orkest. Het verhaal doet een beetje denken aan dat van Pinokkio: een pop komt tot leven en ontwikkelt een eigen gevoelswereld.

In deze vierhandige uitvoering komt er geen dans of orkest bij te pas, wel twee steengoede pianisten: Emmy Wils en Piet Kuijken. Vroeger was de een student van de andere, nu zitten ze samen achter het klavier en hebben zij de touwtjes in handen van Petrushka en de andere kermispoppen.

Daartegenover staat het pianoduo Croene en Cornelis. Zij benaderen Petrushka op een geheel eigen manier en stellen de machtsverhoudingen in vraag: wie bespeelt wie? Wie volgt en wie leidt? En is met twee aan één piano spelen wel zo symbiotisch als het lijkt?

De mens reist al zolang als hij bestaat, voor het plezier, uit noodzaak, om ergens aan te ontsnappen of om iets te bereiken. Duo Bel Ayre onderzoekt die Will to Wander spelenderwijs. Waar komt die reislust vandaan? En waarom zijn we er tot op de dag van vandaag onderhevig aan? Is het de drang naar het onbekende, of hoop op een betere toekomst? Wie zijn de reizigers die we onderweg tegenkomen, en welke verhalen dragen ze met zich mee? Op die vragen proberen Lieselot De Wilde (zang, tenorbanjo, draaiorgel) en Peter Verhelst (gitaar, ud) antwoorden te vinden aan de hand van liederen uit alle uithoeken van de wereld. Zo treden ze in de voetsporen van troubadours en andere reizende muzikanten. Haak vooral aan op deze muzikale tocht en laat u meevoeren, achter op een Siciliaanse paardenkar of te voet, van Antwerpen tot aan de Zwarte zee. Elena Olga Groppo en Emiliano Cedillo voelen zich helemaal thuis in avontuur en ontdekking: ze combineren hedendaagse muziek met – u leest het goed – circus. Samen creëren ze een artistiek antwoord vol, al dan niet muzikale, acrobatie.

Beethovens Kreutzer-sonate was in het verleden al wel vaker inspiratie voor andere kunstenaars — denk aan Tolstoj en Janacek — en het stuk blijft prikkelen. Ideaal dus voor Will to Wander, waar klassiekers eens van een andere kant belicht worden.

Beethoven droeg zijn 9de sonate op aan zijn goede vriend, violist Rodolphe Kreutzer, die onder violisten vooral bekend staat om zijn etudes. De oorspronkelijke opdracht was voor Bridgetower, die het stuk wel in première bracht, maar het eigenlijk onspeelbaar vond. Vergissen is menselijk: het werk behoort intussen tot het standaard vioolrepertoire en wordt veelvuldig uitgevoerd. Vanavond hoort u het eerst in zijn originele vorm door het Duo Altiler, dat in 2025 de Supernova-wedstrijd van Klara won en er ook de publieksprijs wegkaapte. Daarna laten Aaricia Ponnet & Haroun Iqbal er hun fantasie op los.

Bij Will to Wander hoort u één werk twee keer: eerst zoals het geschreven staat, vervolgens in een nieuw jasje. Het centrale stuk vanavond is Steve Reichs Piano Phase. Het is een constante verschuiving van gelijkaardig materiaal, verdeeld over twee piano’s die elkaar zo telkens lijken tegen te spreken, bij te vallen, aan te vullen. Een kolfje naar de hand van pianoduo Simplexity, dat wil begrijpen hoe eenvoud en complexiteit zich tot elkaar verhouden. Na de originele uitvoering gaat violist Merel Vercammen ermee aan de slag.

In het verlengde van Piano Phase ligt John Adams’ Hallelujah Junction, waarin opnieuw schijnbaar eenvoudig materiaal zo over de twee piano’s wordt verdeeld, dat het een ‘akoestische versie van een digitale delay’ oplevert. Het klinkt zoals een vlucht spreeuwen eruitziet: als een wolk die steeds van gedachten verandert.

Merel Vercammen onderzoekt op haar beurt de artistieke mogelijkheden van de elektrische vijfsnarige viool. Geïnspireerd door de kenmerkende repetitieve patronen in het pianorepertoire van Steve Reich en John Adams ontwikkelt zij een nieuw klanklandschap waarin de viool transformeert tot een volwaardig klankorkest. Piano Phase en Hallelujah Junction zijn gebouwd op gelaagde herhalingen en subtiele verschuivingen in ritme en harmonie. Deze structuur vormt het vertrekpunt voor Merels benadering. Binnen dat kader ontstaan improvisaties die zich ontwikkelen volgens Reichs en Adams’ logica van geleidelijke transformatie, maar met een eigen stem en dynamiek. De elektrische vijfsnarige viool wordt in deze context versterkt en uitgebreid met een reeks gitaarpedalen. Deze technologie maakt het mogelijk om alleen, live, een gelaagd, pulserend en rijk georkestreerd klankveld te creëren.

Thomas Langlois (luit) kent u misschien nog als een van de Twintigers van Klara in 2023. Samen met mezzo-sopraan Anna Nuytten vormt hij Duo Coordonné. Hun gezamenlijke liefde voor het werk van Dowland is groot.

John Dowland schreef zijn Lachrimae, ook wel bekend als Seven Tears, in 1604 en baseerde zich op een lied, Flow my tears, dat hij enkele jaren eerder schreef en dat een ware hit werd. Seven Tears was oorspronkelijk woordeloos: Dowland schreef het voor een viola da gamba-consort. Duo Coordonné voorzag de compositie opnieuw van woorden en wisselt de zeven variaties af met eerdere liederen van Dowland. Daarna brengt Ontzingen van Eva Binon en Arend Pinoy een versie van Seven Tears tussen performance en muziekoptreden, tussen lachen en huilen, tussen punk en troost.