04.04.26, 13:30, Margrit Shildrick, Monstrous Bodies: Re-imagining representation

De Britse bioloog Charles Elton wordt vaak gezien als de grondlegger van het onderzoek naar dieren en planten die nieuwe gebieden bezetten. Zijn boek “The Ecology of Invasions by Animals and Plants” uit 1958 geldt daarbij als het officiële startschot. Maar natuuronderzoekers hadden al veel eerder oog voor levensvormen die zich vestigen op vreemde bodem.

Al in de achttiende eeuw ziet de beroemde Zweedse geleerde Carolus Linnaeus dat exotische planten zich soms op eigen houtje verspreiden en wortel schieten in de vrije natuur. Hij is de eerste die in kaart brengt hoe deze nieuwkomers zich over de wereld verspreiden. Vooral de mens speelt daarbij een sleutelrol. In tegenstelling tot vandaag ziet Linnaeus deze succesvolle exoten niet als bedreiging, maar als een verrijking van de inheemse natuur.

Het is niemand minder dan Charles Darwin die als eerste een succesvolle exoot bestempelt als ‘invasief’. Tijdens zijn reis met het schip de Beagle zag hij op de pampa’s van Zuid-Amerika hoe een Europese tuinplant zich snel uitbreidde en typische pampaplanten verdrong. Niet lang daarna wordt Europa getroffen door zijn eerste echte planteninvasie: een ogenschijnlijk onschuldige waterplant uit Noord-Amerika houdt wetenschap, politiek en pers in de ban.

In deze lezing vertelt botanisch filosoof Norbert Peeters meer over deze vergeten voorgeschiedenis van het denken over planten die zich in nieuwe gebieden vestigen. Hij baseert zich daarbij op zijn recente promotieonderzoek. Na de lezing gaat Norbert Peeters in gesprek met Tim Adriaens, landschapsecoloog gespecialiseerd in invasieve soorten. Helen Weeres, Saïda Ragas en Malika Soudani voorzien literaire en filmische interventies over het exoot-zijn.

• Norbert Peeters is botanisch filosoof, schrijver en universitair docent Filosofie aan Wageningen University & Research. Peeters studeerde Archeologie en Filosofie. Aan de Universiteit Leiden schrijft hij een dissertatie over de begripsgeschiedenis van invasie-ecologie, waarbij hij schrijft over de vroegste ontwikkeling van het denken over invasieve planten. Als botanisch filosoof houdt hij zich bezig met de bijzondere wereld van planten. In navolging van Darwin’s visie op het plantenrijk, betoogt Peeters een andere manier van kijken naar en beschrijven van planten. In 2016 debuteerde hij met Botanische revolutie: de plantenleer van Charles Darwin. Vervolgens schreef hij onder meer Rumphius’ Kruidboek: verhalen uit de Ambonese flora (2020) en Wildernis-vernis: Een filosoof in het Vondelpark (2021). In 2023 verscheen, mede onder zijn redactie, de heruitgave van Flora Batava: de wilde planten van Nederland.
• Helen Weeres heeft een achtergrond in poëzie, literaire en culturele analyse, genderstudies, en werkt in de (onderzoekende) kunsten samen met regeneratieve boeren, wetenschappers en andere kunstenaars. Helen’s praktijk wordt gevoed door poëzie en een fascinatie voor artefacten en instrumenten die regeneratieve interacties tussen de mens en een breder ecosysteem inspireren. Thema’s als mens-inclusieve ecosystemen, verdwenen (heidense) rituelen en folklore, queer ecologie en mens-bodem relaties staan veelal centraal in Helen’s zinnenprikkelende gedichten, performances, installaties en (inter)actieve bijeenkomsten. Helen is medeorganisator en coördinator van Queer miQ, een ‘open’ podium dat FLINTAQ* mensen op podia uitnodigt om de microfoon te ‘queeren’. In 2025-2026 ontwikkelt Helen nieuw literair werk buiten het boek in samenwerking met TILT, mede mogelijk gemaakt door het Letterenfonds.
• Saïda Ragas is illustrator en stripper. Haar werk is gebaseerd op haar idealistische, seks-positieve en feministische ideeën. Middels speels en kleurrijk beeld deelt ze persoonlijke ervaringen, maatschappelijke voetnoten en droombeelden. In 2024 was Saïda finalist van de jaarlijkse illustratiewedstrijd De Stoute Stift van deBuren. Saïda maakt samen met Kato Kagenaar deel uit van het sekspositieve kunstcollectief HALFNAAKT.
• Malika Soudani is auteur en vakdocent creatief schrijven in het basis- en voortgezet onderwijs in Nederland. In 2021 studeerde ze af in Creative Writing aan ArtEZ Arnhem met de poëziebundel Waar ik een slaapkamer heb gehad. Ze liep stage bij productiehuis SLAA en werkte als PR-assistent voor Read My World. In de zomer van 2019 nam Malika deel aan de jaarlijkse schrijfresidentie van deBuren in Parijs. Malika organiseert schrijfworkshops en -cursussen rondom thema’s zoals spiritualiteit, seksualiteit en (solo)intimiteit. Ze draagt haar werk voor op diverse podia en neemt graag deel aan een tafelgesprek over maatschappelijke onderwerpen. In de zomer is ze een van de workshopmedewerkers schrijven op Buitenkunst, waar ze ook werkzaam is als kok.
• Tim Adriaens begon in 2000 als landschapsecoloog op het Instituut voor Natuurbehoud en werkte er op gebiedsvisies en ecologische netwerken. Daarna startte hij op het instituut een werking op rond invasieve soorten. Hij coördineert het onderzoek op invasieve soorten en is erg actief in internationale projecten rond duurzame bestrijding, het opzetten van surveillance en waarschuwingssystemen, burgerwetenschap, horizon scanning en risicoanalyse, onderzoek naar impact en human dimensions onderzoek van biologische invasies. Hij heeft veel internationale projecten in zijn portfolio, zoals LIFE, Interreg en Horizon projecten, evenals opdrachten voor de Europese Commissie en het IUCN. Sinds 2024 maakt Tim deel uit van het managementteam van het INBO. Hij heeft de teams Soortendiversiteit, Open Science lab for biodiversity, Faunabeheer en Invasieve soorten onder zijn vleugels. Tim is heel erg aanwezig in het maatschappelijk debat rond invasieve soorten en hun beheer. Hij geeft vaak duiding in de media rond invasieve soorten zoals wasbeer, Aziatische hoornaar, Afrikaanse klauwkikker en planteninvasies, en hun impact op het natuurbehoud en -beheer.

Deze lezing vindt plaats in de Plantentuin van het GUM, meer toegankelijkheidsinformatie over de zaal is terug te vinden op hun website. Voor deze lezing is een tolk gebarentaal voorzien. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be. Ter plekke kunnen vragen gesteld worden aan het onthaal

Tickets zijn beschikbaar via de website van VIERNULVIER. Studenten en personeel van HOGENT, UGent, Artevelde Hogeschool, KASK & Conservatorium kunnen een mail sturen naar helena.verheye@hogent.be met een foto van hun personeels- of studentenkaart om een kortingscode te ontvangen voor een gratis ticket.

“Onvertaalbaar” is de intieme zoektocht van Lisette Ma Neza naar een eigen taal. Zelf groeide ze op in een meertalige omgeving, en ontdekte ze dat geen enkele taal volledig is. Via onvertaalbare woorden, herinneringen en ontmoetingen verkent ze hoe taalgrenzen zowel botsen als in elkaar overvloeien, en hoe meertaligheid zowel kwetsbaar als verrijkend kan zijn.

“Er zijn weinig mensen die met woorden zo kunnen raken, dat het lijkt alsof ze je zowel een spiegel voorhouden als een raam naar hun magische innerlijke wereld openzwaaien. Lisette doet dat telkens weer, en ik ben dankbaar haar te mogen lezen en van haar te kunnen leren.” – Dalilla Hermans, auteur en theatermaker

Lisette leest voor en theatermaakster Aminata Demba gaat met haar in gesprek. Nadien kan je het boek kopen aan de boekenstand en sluiten we af met een drankje en muziek. Onvertaalbaar van Lisette Ma Neza is een publicatie in de reeks Karakters, essays over filosofie en cultuurkritiek in zakformaat. De Karakters zijn een samenwerking van Studium Generale, Academia Press, deBuren en rekto:verso.

• Lisette Ma Neza groeide op in Nederland in het Frans, Engels, Nederlands en Kinyarwandees. Voor haar studies audiovisuele kunsten aan de LUCA School of Arts trok ze naar Brussel, en daar woont ze nog steeds. Vandaag is ze bekroond slamdichter, officieel stadsdichter van Brussel, en geeft ze workshops poëzie in het Paleis in Antwerpen en aan de Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS).
• Aminata Demba is actrice, presentatrice, moderator en artistiek teamlid bij theatergezelschap Laika vzw. Ze was de voorbije jaren maker en speler in verschillende theatervoorstellingen bij o.a. NT Gent en KVS. Naast haar acteursbestaan is de bezielster van RepresentBelgium, een initiatief om onze beeldcultuur in de audiovisuele sector inclusiever te maken voor ondervertegenwoordigde groepen. Daarnaast geeft ze lezingen voor filmstudenten rond het thema en/of wordt ze gevraagd als spreker of moderator.
• Graziela Dekeyser is als Assistant Professor verbonden aan de onderzoekgroep Educatie, Cultuur en Samenleving van de KU Leuven. Haar onderzoeksexpertise situeert zich op het snijvlak van meertaligheid, emoties en onderwijsongelijkheid.Ze zal zich in de komende jaren specifiek toeleggen op hoe actuele pedagogische vraagstukken en nieuwe schoolconcepten in het basisonderwijs kunnen bijdragen aan pedagogisch beleid in een diversifiërend onderwijslandschap. Graziela zet ook sterk in op een nauwe samenwerking met het onderwijsveld, o.a. via haar voorzitterschap van het LOP Basisonderwijs Antwerpen.

De Balzaal is toegankelijk voor rolstoelgebruikers. De lift aan het onthaal brengt je naar de juiste verdieping. Voor deze lezing is een tolk gebarentaal voorzien. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be

Meer info over de toegankelijkheid van de zaal

Traversées (Mahmoud Ben Mahmoud, 1983, België-Frankrijk-Tunesië, 91’).
Om 18:00 is er een screening voor studenten, om 20:30 een tweede screening voor het breed publiek, zonder lezing. De tickets voor de eerste screening kan je hier terugvinden, de tickets voor de screening om 20:30 komen online in januari.

Alle hens aan dek, KASKcinema en Studium Generale zijn scheepsgenoten voor deze bijzondere vertoning van Traversées. Op Oudejaarsavond 1980 maakt de Tunesische Youssef een tocht met de veerboot van Oostende naar Dover. Wanneer hij te midden van het Engelse kanaal het nieuwe jaar ingaat, komt zijn visa echter te verlopen. Overgeleverd aan de administratieve onwrikbaarheid van natiestaten komt hij voor een onmogelijke situatie te staan. Zonder geldig paspoort wordt hij zowel door de Britse als Belgische grenswacht het afstappen geweigerd en is hij gedoemd om tussen beide naties te blijven ronddobberen.

Deze lang verloren gewaande filmparel van Tunesisch filmmaker Mahmoud Ben Mahmoud is een van de Belgische filmgeschiedenis haar meer excentrieke schatten. Met Kafkaiaanse kwinkslagen en psychologische gevoeligheid weet Mahmoud de absurditeiten van landsgrenzen in vraag te stellen. Het resultaat is een poëtische parabel die 30 jaar later ook profetische doemdroom blijkt. Terwijl Youssef zijn ontsnapping beraamt, loert de dreiging van rechtse nationalisten op het binnenland en worden de muren van fort europa verder bewapend. Grenzen lijken zich zo langzaam te vermenigvuldigen tot bijna metafysische proporties.

Voorafgaand aan deze vertoning geeft filmwetenschapper Lennart Soberon een inleiding over de verbeelding van grenslandschappen. Hoewel we klassieke grensiconografie zoals controleposten en hekkens makkelijk herkennen, worden moderne borderscapes gekenmerkt door hun ondoorzichtige karakter. Om staatsgeweld te identificeren moeten we ook oog hebben voor de administratieve, digitale en emotionele barrières via welke macht zich reproduceert.

• Lennart Soberon is onderzoeker in de filmwetenschappen (VUB) en artistiek coördinator bij KASKcinema. Als deel van het Reel Borders project werkt hij rond de filmische verbeelding van landsgrenzen.
  

Deze lezing en filmvertoning zullen plaatsvinden in KASKcinema. Er zijn werken gaande in de straat bij KASKcinema, maar het is mogelijk om tot net voor de ingang bij Godshuizenlaan 4 te rijden. De zaal is toegankelijk voor rolstoelgebruikers en een beperkt aantal plekken is voorzien in de zaal. Het toilet voor rolstoelgebruikers bevindt zich op de eerste verdieping, en is bereikbaar met een lift (90cm breed, 1m35 diep). Er is een ander toilet beschikbaar wat verder in de gang voorbij het KASKcafe, voor wie gebruik maakt van een bredere rolstoel. Er wordt een uitgeschreven versie van de inleiding voorzien. De inleiding is in het Nederlands. De film zelf is in verschillende talen en ondertiteld in het Engels. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be.

Debatten over migratie lopen vaak vast in dezelfde tegenstelling: óf je bent voor open grenzen, óf je wilt Europa veranderen in een fort. Maar wat als we weigeren om ons te laten opsluiten in dat keurslijf? In deze lezing breekt Albina Fetahaj de huidige denkkaders open. Dit begint met de simpele, maar nooit gestelde, vraag: “Wat is een grens?”. Wie deze vraag serieus neemt, zet zich schrap voor een hele ontdekkingstocht. Want al snel wordt duidelijk dat grenzen meer zijn dan droge lijnen op een dode kaart. Het zijn machtsmechanismen. Door zich te mengen met onder andere ras, klasse en gender bepalen grenzen wie welkom is en wie niet, wie zich ergens thuis mag voelen en wie wordt uitgesloten of verdreven.

Fetahaj daagt ons uit om die orde open te breken en het ondenkbare, een wereld zonder grenzen, denkbaar te maken. Haar pleidooi gaat verder dan het louter wegdenken van grenzen: het is een uitnodiging om de wereldorde zelf opnieuw te verbeelden en samen te zoeken naar een rechtvaardiger toekomst – voor iedereen.

Na de lezing gaat Albina in gesprek met postdoctoraal onderzoeker Natan De Coster. Getting the Voice Out, een collectief dat verhalen verzamelt van personen in de gesloten centra van België, brengt getuigenissen.

• Albina Fetahaj studeerde Conflict and Development Studies en Gender en Diversiteit aan de Universiteit Gent. In 2024 verscheen haar debuut ‘Grenskolonialisme’ bij EPO Uitgeverij. In haar werk bestudeert ze grenzen en migratie vanuit een dekoloniaal perspectief, met bijzondere aandacht voor antikoloniaal verzet. Ze is van Kosovaars-Albanese afkomst.
• Natan De Coster is postdoctoraal onderzoeker aan de UGent waar hij onderzoek verricht naar ras- en klassedynamieken in Zuid-Afrika. Hij behaalde zijn doctoraat in de politieke wetenschappen met een historisch-etnografisch werk over een ‘witte’ arbeidersbuurt in Kaapstad waar ondanks de apartheidspolitiek over de kleurlijn heen geleefd werd. Zijn interesse gaat uit naar de manier waarop grote structuren als kolonialisme en apartheid ervaren worden door gewone mensen. Hij werkt momenteel aan een boek gebaseerd op zijn doctoraatsonderzoek. Natan behaalde een master in de wijsbegeerte aan de KU Leuven en een bijkomende master in Conflict en Ontwikkelingsstudies aan de UGent.
• Getting the Voice Out is een collectief gebaseerd in Brussel, dat getuigenissen verzamelt van personen in de gesloten centra van België. België telt voorlopig zes van zulke centra, waar mensen vanwege administratieve redenen opgesloten worden in afwachting van hun uitzetting. Er is vrijwel geen toegang tot informatie over de gesloten centra en wat er daarbinnen juist gebeurt. De website gettingthevoiceout.org werd opgesteld in samenwerking met het No Border netwerk om de stem van de gedetineerden en de omstandigheden waarin ze worden vastgehouden en uitgezet publiek te maken. Het collectief ondersteunt ook iedere vorm van individuele en collectieve strijd van de gedetineerden. Met “strijd” bedoelen ze elke vorm van verzet tegen opsluiting en dreigingen tot uitzetting. Ze zijn geen voorstanders van principiële geweldloosheid en ondersteunen alle vormen van verzet tegen deze gevangenissen. Ze geloven ook dat overleven in een gesloten centrum een daad op zich is die een vorm van verzet vereist. Getting the Voice Out eist het einde van de gesloten centra, de gevangenissen en alle andere vormen van opsluiting.

Deze lezing zal plaatsvinden in MIRY Concertzaal. De zaal is rolstoeltoegankelijk via een lift naar de eerste verdieping. Voor deze lezing is een tolk gebarentaal voorzien. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be. Ter plekke kunnen vragen aan de jobstudent bij de balie gesteld worden.

Deze middag vindt plaats in het kader van het Festival van de Gelijkheid en is een samenwerking tussen deBuren en Studium Generale. Tickets zijn verkrijgbaar via de website van Festival van de Gelijkheid vanaf dinsdag 14/10, studenten kunnen gratis binnen via reservatie van een studententicket.

Sita Mohabir, Sofie Avery en Elly Van Eeghem houden in drie mini-keynotes de safe(r) space tegen het licht: is die begrenzend of net bevrijdend, en is ze überhaupt mogelijk?

Sita Mohabir onderzoekt hoe de kruispunten van handicap, etniciteit en gender bepalen wie binnen organisaties wordt ingesloten en wie buitengesloten. In haar keynote staat de vraag centraal wat een ‘safe space’ kan betekenen voor groepen die vaak minder ruimte krijgen om zich echt veilig en gehoord te voelen. Daarbij gaat zij in op de voorwaarden én de valkuilen bij het vormen van zulke ruimtes. Tegelijkertijd benadrukt zij dat ook binnen gemarginaliseerde groepen verschillen en ongelijkheid bestaan, waarbij mensen tegelijkertijd privileges als vormen van uitsluiting kunnen ervaren — en nodigt ze ons uit kritisch te kijken naar onze eigen rol in het creëren van meer inclusieve ruimtes.

Sofie Avery neemt de universiteit als safe space op de korrel. De laatste jaren berichtten onze media over getuigenissen van grensoverschrijdend gedrag en toxisch leiderschap in de academische wereld, met publieke verontwaardiging tot gevolg. In pogingen om imagoschade te vermijden, slaan universiteiten keer op keer de bal mis. Hoe komen we tot de cultuurverandering die nodig is, en waarom is een verplichte omstandertraining niet genoeg?

Elly Van Eeghem onderzoekt hoe we de publieke ruimtes van de stad waar we wonen, werken, passeren, leven als (on)veilig ervaren? Hoe gaan we om met het verschil tussen effectieve onveiligheidsproblemen in de stad en affectieve onveiligheidsgevoelens van mensen? Ze neemt ons mee naar verschillende steden waar ze de afgelopen jaren werkte om samen met bewoners nieuwe plekken te bouwen en zo de verbeelding en beleving te veranderen van een plein, straat, brug, park of parking.

Het nagesprek wordt in goede banen geleid door Anneleen Lemmens, coördinator van Engagement Arts, een organisatie die zich inzet om seksisme, machtsmisbruik en grensoverschrijdend gedrag in de brede culturele sector aan te pakken.

• Sita Mohabir werkt met passie aan duurzame systeemverandering, waarin niemand hoeft te verdwijnen om erbij te horen. Via haar onderneming Equitable Inclusion ondersteunt ze organisaties bij het blootleggen en doorbreken van structurele uitsluitingsmechanismen — op de intersectie van validisme, racisme, seksisme, ontoegankelijkheid en taal. Met toegankelijke trainingen, workshops en beleidsadvies maakt ze voelbaar hoe uitsluiting voortleeft in systemen, taal en dagelijkse praktijk, en zet ze aan tot verandering vanuit kennis, gevoel en collectieve verantwoordelijkheid. Ze verbindt strategisch advies met ervaringskennis en maakt ruimte voor perspectieven die vaak ontbreken. Haar interventies nodigen uit tot reflectie, verschuiving en actie — steeds met de vraag: Wie bepaalt? Voor wie is deze ruimte écht veilig? Wie wordt nog steeds gevraagd zich aan te passen? En wie ontbreekt er nog?
• Sofie Avery is filosoof, activist en amateurzeebonk. Sofie is in het bijzonder geïnteresseerd in machtsverschillen en de vraag naar hoe instellingen daarmee horen om te gaan. Sofie voert aan de Universiteit Antwerpen en de Universiteit Gent onderzoek naar seksueel grensoverschrijdend gedrag in de academische wereld. Sofies eerste boek, Over de Schreef: macht en grenzen aan de universiteit, verscheen in februari 2025 bij uitgeverij Letterwerk.
• Elly Van Eeghem werkt als kunstenaar rond de betekenis, de vormgeving en het gebruik van onze verstedelijkte omgeving. Haar werk bestaat uit video’s, foto’s, teksten, acties en installaties in de openbare ruimte. Ze maakt zowel individueel werk als collectieve projecten met andere makers of bewoners van een buurt, stad of dorp. Haar langetermijnproject, (Dis)placed Interventions, kwam tot stand binnen een stadsresidentie bij Kunstencentrum VierNulVier en een doctoraat in de kunsten aan KASK & Conservatorium, waar ze lesgeeft. Hieruit groeide CAMPUSatelier waar Elly tussen 2021 en 2024 verschillende collectieve projecten maakt.
• Anneleen Lemmens studeerde Literatuur- en Theaterwetenschappen aan de universiteit van Gent en Antwerpen en volgde daarna de opleiding Drama – Regie aan het RITCS in Brussel. Sindsdien is ze vooral actief als coördinator van Engagement Arts, een organisatie die zich inzet om seksisme, machtsmisbruik en grensoverschrijdend gedrag in de brede culturele sector aan te pakken. In die context volgde Anneleen de opleiding tot vertrouwenspersoon en verdiepte ze zich in preventie door het geven van lezingen en workshops in kunstscholen en -instellingen.

Deze lezing zal plaatsvinden in de Theaterzaal in de Vooruit. Er zijn werken bezig in de Vooruit, om de toegankelijkheid te verbeteren. Tijdens de werken blijft de lift voor de theaterzaal bereikbaar. De ingang van het festival verschuift naar de concertzaal, via de Parijsberg. Via de Lammerstraat ga je de Parijsberg in, hier ga je het eerste stukje tot de laad-en-los plek. Hier zal ook signalisatie zijn. En hier staat vervolgens communicatie van VIERNULVIER met een telefoonnummer van de verantwoordelijke. Die komt je daar dan halen met de lift, en brengt je zo naar het niveau van de concertzaal.

De zaal is toegankelijk voor personen met een rolstoel, met begeleiding van een VIERNULVIER-medewerker. Er zijn rolstoelplaatsen mogelijk op rij 1 en 17 van de parterre. Er is een aangepast toilet in de buurt. Voor deze lezing is een live schrijftolk voorzien. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be

Wat betekent het om je grenzen te bewaken in een wereld waarin alles voortdurend schuurt, duwt en trekt? Hoe blijf je trouw aan jezelf wanneer systemen, mensen of verlangens je in tegenovergestelde richtingen dwingen?

In dit essay voor de reeks Karakters neemt auteur Sharvin Ramjan je mee langs verschillende steden en diverse thema’s om grenzen in cross-sexual identity vriendschappen, open relaties en op je werk onder de loep te nemen. Geen neutrale blik, maar een lens gevormd door intersecties: van culturen en perspectieven, van plichten en privileges, van innerlijke spanning en uiterlijke verwachting. De toon is persoonlijk, essayistisch en confronterend.

‘Sharvin Ramjan vindt de juiste woorden om de tijdsgeest te vatten en pertinente vragen te stellen over onze werkcultuur, de complexiteit van hedendaagse relaties en de hypocrisie in het diversiteitsdebat. Zijn ontwapenende toon zorgt ervoor dat je je steeds betrokken voelt als lezer.’

– Jozefien Meijer, mediamaker, schrijver en coördinator Talentontwikkeling deBuren

Nooit Genoeg van Sharvin Ramjan is een publicatie in de reeks Karakters, essays over filosofie en cultuurkritiek in zakformaat. De Karakters zijn een samenwerking van Studium Generale, Academia Press, deBuren en Rekto:Verso. Tijdens deze boekvoorstelling leest Sharvin voor uit Nooit Genoeg. Daarna volgt een gesprek over grenzen in werk en relaties met Kelia Kaniki Masengo en enkele artistieke interventies. Nadien is er tijd voor een drankje en kan je het boek kopen aan de boekenstand.

• Sharvin Ramjan vervult verschillende rollen in het Nederlandse culturele landschap. Met zijn presentatie-, moderatie- en schrijfwerk bevraagt hij de normen en waarden die we voor lief nemen. Sharvin streeft naar meerstemmigheid, kansengelijkheid en meer representatie van gemarginaliseerde groepen binnen de kunst-, cultuur- en creatieve sector en daarbuiten.
• Kelia Kaniki Masengo schrijft, spreekt en stuitert door het leven. Haar deelname aan de eerste editie van Nieuw Geluid, een talentontwikkelingstraject voor spraakmakende stemmen van deBuren, gaf Kelia het zetje dat ze nodig had. Sindsdien legt ze zich toe op hosten, het schrijven van fictieteksten voor jonge kinderen en grapjes maken. In 2024 werd Kelia geselecteerd voor Get Up Stand Up, een traject voor beginnende comedians van ‘Nuff Said.

Deze lezing zal plaatsvinden in de Kazematten. Het gehele gebouw is rolstoeltoegankelijk via een ruime lift. Voor deze lezing is een tolk gebarentaal voorzien. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be

In 1500 liet Woyeken Hagen zich vrijwillig schaken om te kunnen trouwen met een man die ze zelf had gekozen. In 1601 werd Marin le Marcis zonder toestemming onderworpen aan intieme lichamelijke onderzoeken om te bepalen of Marin mannelijke of vrouwelijke geslachtskenmerken had. In 1889 onderging Charlotte de eerste ongewilde keizersnede in België.

Drie mensen, drie verschillende tijden en omstandigheden. Hun verhalen lijken nauwelijks iets met elkaar gemeen te hebben. En toch is er één element dat hen verbindt: telkens draait het om de aanwezigheid, of net de afwezigheid, van consent.

Vandaag linken we toestemming vooral aan seksueel geweld en #MeToo. Maar de geschiedenis laat zien dat de strijd om zeggenschap over je eigen lichaam veel ouder en veelzijdiger is. In ‘Een vergeten geschiedenis van consent’ onderzoeken historici Chanelle Delameillieure en Jolien Gijbels hoe mensen door de eeuwen heen laveerden tussen dwang en vrije wil. Hoe wisten gemarginaliseerde groepen ruimte te creëren voor eigen keuzes? Welke vormen van verzet, onderhandeling of stil protest kwamen daarbij kijken?

Deze lezing opent een venster op de verrassende, vaak ongemakkelijke geschiedenis van een concept dat iedereen kent, maar dat moeilijk blijft om precies te definiëren. Een blik op het verleden maakt duidelijk dat mensen om diverse redenen instemden met situaties die ze eigenlijk niet wensten, en dat niet iedereen over evenveel zeggenschap beschikte. De lezing laat zien dat toestemming vaak moeilijk herleid kan worden tot een eenvoudige ja of nee en nodigt uit tot verder nadenken over de vele grijstinten tussen dwang en vrijheid.

Na de lezing door Jolien Gijbels en Chanelle Delameillieure volgt er een pannelgesprek met Douwe Haenen en moderator Anneleen Lemmens. Tussendoor is er een artistieke interventie door Yousra Benfquih.

• Jolien Gijbels is docent Geschiedenis aan de Vrije Universiteit Brussel. Ze doet onderzoek naar de geschiedenis van geneeskunde en gender in de negentiende en twintigste eeuw. Momenteel redigeert ze samen met Chanelle Delameillieure een publieksboek over consent vanuit verschillende historische perspectieven.
• Chanelle Delameillieure is docent middeleeuwse geschiedenis aan de KU Leuven. Haar onderzoek spitst zich toe op gender-, familie- en criminaliteitsgeschiedenis. Ze is auteur van ‘Wijvenwereld’, een wetenschapspopulariserend boek over vrouwen in de middeleeuwen, én schrijft samen met Jolien Gijbels een boek over ‘consent’ in het verleden.
• Yousra Benfquih is schrijver, dichter en spoken word artiest. In 2017 won ze de txt-on-stage wedstrijd ‘Naft voor Woord’ en werd ze geselecteerd voor de schrijfresidentie van deBuren in Parijs. Sindsdien is Yousra een vaste waarde op de Vlaamse podia, gaande van de Bozar tot de Roma, de Arenberg tot Theater aan Zee. Haar geschreven werk lees je o.a. in Kluger Hans, DW B, De Poëziekrant, De Revisor en De Gids. Yousra behoort tot de vaste auteurspoule/is één van de huisauteurs van Rekto:verso en geeft Spoken Word aan LUCA School of Arts, Writing for Performance. Momenteel werkt ze aan haar dichtbundel.
• Anneleen Lemmens studeerde Literatuur- en Theaterwetenschappen aan de universiteit van Gent en Antwerpen en volgde daarna de opleiding Drama – Regie aan het RITCS in Brussel. Sindsdien is ze vooral actief als coördinator van Engagement Arts, een organisatie die zich inzet om seksisme, machtsmisbruik en grensoverschrijdend gedrag in de brede culturele sector aan te pakken. In die context volgde Anneleen de opleiding tot vertrouwenspersoon en verdiepte ze zich in preventie door het geven van lezingen en workshops in kunstscholen en -instellingen.
• Douwe Haenen is programmamaker en erfgoedprofessional. Tijdens zijn studie aan de Reinwardt Academie richtte hij zich op ethische vraagstukken binnen de culturele sector. Hij heeft gewerkt en geadviseerd voor onder andere deBuren, het Bonnefantenmuseum, OSCAM en SHCL. Momenteel is hij werkzaam als programmamaker bij Curieus, waar Douwe zich blijft inzetten voor het bevorderen van toegankelijkheid en participatie in de cultuursector.

Deze avond is een samenwerking van Studium Generale en deBuren. Deze lezing zal plaatsvinden in de MIRY Concertzaal. De zaal is rolstoeltoegankelijk via een lift naar de eerste verdieping. Voor deze lezing is een tolk gebarentaal voorzien. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be. Ter plekke kunnen vragen aan de jobstudent bij de balie gesteld worden

We leven nog steeds in koloniale tijden. Die oude orde is niet verdwenen, maar van vorm veranderd. Achter onze democratische, liberale façade schuilt een pikorde die nog altijd bepaalt welke levens tellen, en welke kapot gemaakt mogen worden.

Terwijl onze leiders het internationaal recht ondermijnen en medeplichtig blijven aan de genocide op het Palestijnse volk, rijst de vraag op: wat doet dat met ons? Wat zegt het over onze samenleving, onze instituties?

Aimé Césaire schreef hoe de ontmenselijking die elders wordt aanvaard, onvermijdelijk naar ons terugkeert. Hij noemde dat de ‘koloniale boemerang’. Schrijver en antropoloog Sinan Çankaya ziet deze geweldsspiraal al, bijvoorbeeld in de manieren waarop in Europa over vrijheid en veiligheid wordt gesproken. Politici, in Nederland en Vlaanderen, voeden keer op keer fascistische energieën. In zijn lezing ontleedt Çankaya de verleiding van raciale en seksuele spookbeelden in onzekere tijden.

Hoe blijf je mens wanneer het geweld zich aankondigt? Hoe redden we de democratie wanneer haar fundamenten van binnenuit worden uitgehold? En vooral: zijn we bereid de prijs van verzet te betalen?

Na de lezing gaat Sinan Çankaya in gesprek met journaliste Samira Bendadi.

In eerdere communicatie werd vermeld dat de titel van de lezing zou zijn “Schuld en schaamte als sociale wonden”, de titel en inhoud werd ondertussen door de spreker bijgesteld naar “‘De fascistische boemerang’: over geweld, ontmenselijking en de crisis van de democratie”.

• Sinan Çankaya is antropoloog en schrijver. Hij doctoreerde met een onderzoek naar diversiteit binnen de Nederlandse politie en onderzocht etnisch profileren in Nederland. Voor De Correspondent schreef hij essays over identiteit en uitsluiting. Zijn boek ‘Mijn ontelbare identiteiten’ (2023) werd bekroond met de Jan Hanlo Essayprijs Groot, de Sociologische Bril en de E. du Perronprijs. Zijn laatste boek ‘Galmende geschiedenissen’ (2025) gaat over wie mag spreken en wie het zwijgen wordt opgelegd, over welke doden we herinneren, en welke verhalen we dieper begraven. Hij verzorgde de inleiding bij de Nederlandse editie van Edward Saids Oriëntalisme, en is universitair docent aan de VU Amsterdam.
• Samira Bendadi is journaliste bij MO* en heeft in het verleden gewerkt voor zowel radio als televisie. Haar expertise situeert zich voornamelijk binnen het domein van migratie en burgerschap. Ze heeft, naast haar focus op migratie in België, talrijke reportages gemaakt in diverse landen in Noord-Afrika en het Midden-Oosten. De afgelopen jaren richtte ze zich in het bijzonder op de situatie in Libië en Soedan.
  
  In haar journalistiek werk vertrekt ze steevast vanuit een mensenrechtenperspectief. Of het nu gaat om diepgravende reportages, analytische bijdragen of interviews met schrijvers en kunstenaars, zowel in België en Europa of de Arabische wereld, steeds staat de politieke context en de weerslag ervan op mensenrechten centraal in haar benadering. Bendadi is auteur van Dolle Amina’s . Feminisme in de Arabische Wereld (2008). In 2019 was ze co-curator en co-auteur van het boek Textiel in Verzet, een publicatie bij de gelijknamige tentoonstelling over textiel, migratie en verzet, in opdracht van het ModeMuseum (MoMU).

Deze lezing vindt plaats in het kader van de Dark Nights in het GUM Forum, meer toegankelijkheidsinformatie over de zaal is terug te vinden op hun website. Voor deze lezing is een tolk gebarentaal voorzien. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be. Ter plekke kunnen vragen gesteld worden aan het onthaal.

Deze lezing is geannuleerd wegens ziekte.

Er valt de laatste jaren niet meer naast te kijken: Taylor Swift is overal, de universiteit incluis. Maar hoe ver reikt haar invloed precies? In deze lezing gaan we dieper in op de zogenaamde Swiftian Turn in de academische wereld, en hoe die academische idealen van kennis en expertise uitdaagt. De lijn tussen fan en onderzoeker vervaagt, en nieuwe soorten kennis worden geproduceerd. Wat betekent het voor de wetenschap als Taylor Swift onze auditoria en tijdschriften binnendringt? En heeft de popster ook een invloed op de politiek en het feminisme van het moment?

Na de lezing gaat Sigrid Wallaert in gesprek met onderzoeker Barbara van Dijck.

• Sigrid Wallaert is postdoctoraal onderzoeker in de filosofie aan de Universiteit Gent. Haar onderzoek gaat over kennisonrecht, feministische woede, medical humanities, en soms ook Taylor Swift. Haar eerste boek ‘Kwaad spreken: Wie gelooft de boze vrouw?’ verscheen in 2023 bij Letterwerk.
• Barbara Van Dyck is politiek agroecologe en ecofeministe. Ze is momenteel verbonden aan het Agroecology Lab aan de Université Libre de Bruxelles. In haar werk als onderzoekster en activiste richt ze zich op de verwevenheid van technologie, kennis, macht en politiek in de landbouw. Zo wil ze bijdragen aan het scherpen van onze collectieve verbeelding, om ruimte te maken voor praktijken waarin zorg voor het kwetsbare en eindige leven vooropstaat.

Deze lezing zal plaatsvinden in de MIRY Concertzaal. De zaal is rolstoeltoegankelijk via een lift naar de eerste verdieping. Voor deze lezing is een tolk gebarentaal voorzien. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be. Ter plekke kunnen vragen aan de jobstudent bij de balie gesteld worden.

Geen lichaam wordt zo vaak becommentarieerd, genormeerd en gecontroleerd als dat van de vrouw. Kledingvoorschriften, schoonheidsnormen, abortuswetten, hoofddoekverboden,… Wat vrouwen dragen, hoe ze zich gedragen, hoe ze eruitzien en wat er met hun lichaam gebeurt, is al eeuwenlang en overal onderwerp van debat, beleid en politieke strijd. Tegelijk zijn vrouwenlichamen al die tijd een soort medisch mysterie gebleven. Tegenover de obsessieve drang om vrouwen te surveilleren staat een verbijsterend gebrek aan kennis en inzicht in de vrouwelijke anatomie, biologie en fysionomie. Deze tegenstrijdigheid benadrukt dat het persoonlijke nog steeds politiek is, een slogan van feministen uit de jaren ’60 en ‘70, die ook vandaag nog steeds relevant blijft.

Genderexpert en schrijver Bieke Purnelle stelt deze avond een nieuwe publicatie voor in de reeks Karakters, essays over filosofie en cultuurkritiek in zakformaat. De Karakters zijn een samenwerking van Studium Generale, Academia Press, de Buren en Rekto:Verso. Na de lezing is er tijd voor een drankje en kan je het boek kopen en laten signeren aan de boekenstand.

• Bieke Purnelle is co-directeur bij Rosa vzw, kenniscentrum voor gender en feminisme. Ze is freelance schrijver en columnist voor De Standaard, MO, e.a.

Deze lezing zal plaatsvinden in de MIRY Concertzaal. De zaal is rolstoeltoegankelijk via een lift naar de eerste verdieping. Voor deze lezing zal live Nederlandstalige ondertiteling of een tolk gebarentaal voorzien worden. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be. Ter plekke kunnen vragen aan de jobstudent bij de balie gesteld worden.