25.02.26, 18:00, Lennart Soberon, Traversées: de onzichtbare grenzen van Fort Europa

In het Tokio van de nabije toekomst hangt de dreiging van een verwoestende aardbeving als een donkere wolk boven het dagelijks leven van de inwoners. Twee beste vrienden, op de drempel van hun afstuderen aan de middelbare school, halen een grap uit met hun schooldirecteur. Wat onschuldig begint, leidt tot de installatie van een alziend bewakingssysteem. Onder druk van voortdurende surveillance en een steeds grimmiger politiek klimaat, worden de vrienden gedwongen hun onderlinge verschillen onder ogen te zien.

Na Ryuichi Sakamoto: Opus (2023), een film die hij produceerde ter nagedachtenis van zijn vader, maakt regisseur Neo Sora zijn fictiedebuut met deze zwoele mengeling van maatschappijkritische satire en ontroerend coming-of-age drama. A.d.h.v. tedere technobeats en een observationele elegantie dompelt hij de kijker onder in een subtiel dystopische wereld die angstaanjagend herkenbaar is. Verscheurd door de keuze al dan niet in de pas te lopen of terug te vechten, wordt de vriendengroep gedwongen om hun overtuigingen, verlangens en identiteit in vraag te stellen.

Welkom in The Stimming Pool, een ruimte waar neurodivergentie vrij kan bewegen en je lichaam zachtjes uit zijn vanzelfsprekendheden wordt losgeschud. Het Neurocultures Collective, samengebracht door kunstenaar en filmmaker Steven Eastwood, plaatst neurodivergente makers niet als onderwerp, maar als auteurs centraal. In deze betoverende docufictie worden hun gesprekken en creatieve processen vervlochten tot een quasifictionele structuur waarin ervaring en verbeelding elkaar voortdurend kruisen.

Gefilmd op helder 16mm door Aftersun (2022) cameraman Gregory Oke, ontvouwt zich een wereld die schuurt met neurotypische logica. De kijker wordt ondergedompeld in een desoriënterende ervaring die voelbaar maakt hoe het is om je te bewegen in een omgeving die niet voor jou ontworpen is. De film onderzoekt hoe autisme creativiteit vormt en hoe cinema, net als neurodivergente perceptie, werkt via verhoogde gevoeligheid.

De titel verwijst naar ‘stimming’, het uitvoeren van repetitieve bewegingen die helpen bij zelfregulatie. In de film krijgt dat een fysieke plek: een leeg zwembad waar de makers samenkomen om te bewegen, te dansen en te ontmaskeren. The Stimming Pool wordt zo een uitnodiging om ruimte te maken voor vormen van zijn die te vaak onzichtbaar blijven.

Na de vertoning volgt een Q&A met verschillende leden van het Neurocultures Collective.

Tara is een jonge weduwe die na het overlijden van haar grootvader terugkeert naar haar dorp. Met als enige erfstuk een mysterieuze sabel trekt ze met haar twee kinderen door het land. Tijdens deze reis ontmoet ze een mysterieuze ridder uit een ver verleden, die op zoek blijkt naar de sabel. Zijn queeste wordt echter bemoeilijt door zijn groeiende gevoelens voor Tara. Als weemoedig spookverhaal, ontleend aan de Iraanse folklore, is Ballad of Tara bovenal een verhaal over het patriarchale dorpsleven, waarin Tara, vertolkt door Susan Taslimi, een vrijer en boeiender bestaan leidt dan de kleurloze mannen die haar omringen.

Beyzai, een van de grondleggers van de Iraanse New Wave uit de jaren 60, is vooral bekend om zijn werk van na de Iraanse Revolutie, zoals Bashu, the Little Stranger (1989). Toch is zijn weinig geziene werk van vóór 1979 eigenlijk nog opmerkelijker door het uitgesproken feminisme en de gedurfde esthetiek, met het anachronistische liefdesverhaal van Ballad of Tara als mooiste voorbeeld.

De film wordt ingeleid door vertaler-tolk en filmcurator Mahdieh Fahimi.

Sommige liefdes verdwijnen niet. Ze verstoppen zich. Onder een bed, bijvoorbeeld, waar ze zachtjes ademen tussen stof en herinnering. In deze kleurrijke collagefilm schenkt Olivia bloemen aan de geest van een oude geliefde, in ruil voor troostende regenwolken.

Rond haar dwarrelen andere verhalen. Barbara verzint fantastische leugens om afwijzing draaglijk te maken. Mauricio zakt letterlijk weg in schuldgevoel. Ramón wordt verliefd op een pratende kamerplant die verdacht veel op Olivia lijkt. De film speelt vakkundig met het zogeheten Rashomon-effect: één gebeurtenis kent meerdere versies, die allemaal tegenstrijdig zijn en toch even geloofwaardig. Zodoende cirkelt de film rond zichzelf en verschuift van perspectief alsof de gevoelens van de personages zelf aan het woord zijn.

Ook de beelden weigeren stil te blijven. Dit experimentele debuut van Tomás Pichardo Espaillant verweeft stop-motion animatie, grafische schetsen en claymation tot één geheel. Verschillende animatoren droegen bij aan de film en visualiseren het botsen, samenvloeien en verdwijnen van herinneringen. Het eindresultaat is een dromerige collage over verlangen, verlies en de koppige schoonheid van verloren liefde.

Opnieuw stappen we in het huwelijksbootje met cultfilmfestival Offscreen voor een filmvertoning die geen heilig huisje overeind houdt. Dit keer vergezellen we hen op het altaar van de Spaanse exploitatiecinema met La Novia Ensangrentada; een zijden nachtmerrie die haar tanden zet in het patriarchale Spanje van de jaren 70. Susan is net getrouwd en al meteen diep ongelukkig. Vreemde visioenen zetten de domper op haar huwelijksreis terwijl haar echtgenoot steeds meer kwallentrekjes vertoont. Wanneer ze op een dag een mysterieuze dame op het strand aantreffen, wordt hun relatie nog complexer. De vrouw in kwestie blijkt namelijk een vampier te zijn die Susan wil inlijven in haar orde van eeuwig levende geliefden. Het duurt niet lang voordat de wittebroodsweken rood beginnen te kleuren.

Deels seventies shlock, deels sociale kritiek, blijft The Blood Spattered Bride een schandaalfilm die van zich afbijt. Gemaakt tijdens de rigor mortis van het Franco regime jaagt de film een staak door de fascistische idealen en normatieve genderrelaties van haar tijd. Zoals gebruikelijk in de vampierenmythos is het monsterlijke hier niet louter een bedreiging, maar ook de belofte van transgressieve bevrijding. Meer conventionele monsters worden zo geschuwd om de horror van het huwelijksinstituut te verkennen.

Deze vertoning wordt voorafgegaan door de kortfilm The Masque of the Red Death (2024) van Rune Callewaert.

Regisseuse Adela Sequeyro schreef dit stoutmoedige melodrama en speelt zelf bovendien de rol van Ana María die haar beklemmende haciënda ontvlucht voor een bohemien leven vol romantiek en intriges. Met gevatheid, stijl en durf eist ze haar vrijheid terug. La Mujer de Nadie was en is een baanbrekend verhaal over vrouwelijke autonomie op het witte doek. Tegen de achtergrond van de jaren 30, een periode waarin de Mexicaanse filmsector zichzelf nog aan het definiëren was, positioneerde Sequeyro’s film de vrouw niet als moreel symbool, maar als een actief subject.

Dit stoutmoedige melodrama is de eerste door een vrouw geregisseerde geluidsfilm in Mexico. Door middel van expressieve close-ups, minimale dialoog en destijds provocerende camerahoeken verkent Sequeyro een specifiek vrouwelijk erotisch universum, waarin, zoals de titel trots verklaart, een vrouw van niemand kan zijn. Een radicale bewering in een cultuur waarin vrouwen altijd van iemand toebehoorden, of het nu als moeder, dochter, echtgenote of sekswerker was.

Deze film wordt ingeleid door Camilla Baier (Invisible Women) en Bart Versteirt (Cinea).

De wereldberoemde Portugese voetbalster Diamantino is een genie op het veld, maar daarbuiten ontbreekt het hem aan vrijwel elke vorm van intelligentie. Wat hij wél in overvloed heeft, is empathie. Nadat hij met zijn jacht een boot vluchtelingen redt, raakt hun tragedie hem zo diep dat hij het winnende schot mist in de WK-finale.Wat volgt is een koortsachtige odyssee langs neofascisme, de vluchtelingencrisis, genetische manipulatie en een absurde zoektocht naar de bron van genialiteit. Als oplossing voor zijn verwoestende verlies adopteert Diamantino een Mozambikaanse tienerjongen die in werkelijkheid een volwassen lesbische vrouw blijkt, undercover bij de overheid. Ondertussen smeden zijn kwaadaardige tweelingzussen financiële complotten, probeert een gestoorde wetenschapper hem te klonen en denderen er gigantische puppy’s door het verhaal.

Regisseurs Gabriel Abrantes en Daniel Schmidt spreken terecht van een anarchie van referenties die reikt van Guy Maddins lo-fi surrealisme tot Jeff Koons’ suikerzoete indecentie. Borrelend van de waanzin van de moderne wereld suggereert de film een uitweg die (verrassing!) iets te maken heeft met kiezen voor liefde boven apathie of uitbuiting.

Deze vertoning wordt voorafgegaan door de kortfilm ça ne marche pas (2013) van Simon Lynen en ingeleid door filmkenner en cinemascheidsrechter Dario Rens.

KASKcinema en Made in China filmfestival graven in de filmgeschiedenis met dit lang verloren beeldgedicht van Hong Kongs eerste vrouwelijke filmmaker. Gebaseerd op een 17de eeuws Chinees volksverhaal, volgt The Arch de lotgevallen van de jonge weduwe Madam Tung en haar dochter, Wei Ling. Ter ere van haar deugdelijkheid en eergevoel wordt Tung beloond met de constructie van een poort in naam van haar familie. In afwachting van dit geschenk begint de stabiliteit van haar respectabele leven echter uiteen te vallen wanneer ze, tegen sociale conventies in, verliefd valt op een knappe soldaat. Hoewel de storm van haar verlangen niet te temperen blijkt, besluit Tung haar liefde geheim te houden uit angst voor de oordelen van de gemeenschap.

Cineaste Tang Shu Shuen staat bekend als bruggenbouwer tussen Hong Kong cinema en de Europese arthouse traditie. Met aandacht voor vrouwelijke subjectiviteit en begeerte brak ze bovendien met de taboes van haar tijd. The Arch is onbetwistbaar haar meesterwerk. Via fijngevoelige montage, speels geluidsdesign en natuur-allegorische toetsen brengt Shuen het innerlijke leven van haar hoofdpersonage poëtisch tot uiting. De experimentele cinematografie van Satyajit Ray-cameraman Subrata Mitra bezegelt het geheel in sobere schoonheid.

Deze vertoning wordt ingeleid door schrijfster Ans Van Gasse.

De Belgisch-Franse dichter en abstracte schilder Henri Michaux (1899-1984) maakte in 1963 in samenwerking met de Franse cineast Éric Duvivier de film Images du Monde Visionnaire in opdracht van het Zwitserse farmabedrijf Sandoz. De film tracht de werking van hallucinogene middelen als mescaline en hasj te evoceren aan de hand van een wervelende opeenvolging van beelden en lichteffecten.

Ter gelegenheid van de tentoonstelling tot 23 mei over dit filmproject in het Vandenhove Centrum voor Architectuur & Kunst organiseert FilmPlateau een filmprogramma rond ziekte, waanzin, hallucinaties en moderne kunst. Naast twee kortfilms van Duvivier, die zich specialiseerde in films rond medische en psychiatrische onderwerpen, tonen we L’ordre, de lyrische essayfilm die Jean Daniel Pollet maakt over een Griekse leprakolonie, eveneens in opdracht van Sandoz. Tot slot bevat het programma een documentaire over Japanse kalligrafie van schilder Pierre Alechinsky, vriend van en inspiratiebron voor Michaux, die zelf sterk door de Oosterse kalligrafie was beïnvloed.

Dit kortfilmprogramma wordt ingeleid door docent kunstwetenschappen Steven Jacobs.

Tickets zijn beschikbaar via de website van VIERNULVIER. Studenten en personeel van HOGENT, UGent, Artevelde Hogeschool, KASK & Conservatorium kunnen een mail sturen naar helena.verheye@hogent.be met een foto van hun personeels- of studentenkaart om een kortingscode te ontvangen voor een gratis ticket.

“Onvertaalbaar” is de intieme zoektocht van Lisette Ma Neza naar een eigen taal. Zelf groeide ze op in een meertalige omgeving, en ontdekte ze dat geen enkele taal volledig is. Via onvertaalbare woorden, herinneringen en ontmoetingen verkent ze hoe taalgrenzen zowel botsen als in elkaar overvloeien, en hoe meertaligheid zowel kwetsbaar als verrijkend kan zijn.

“Er zijn weinig mensen die met woorden zo kunnen raken, dat het lijkt alsof ze je zowel een spiegel voorhouden als een raam naar hun magische innerlijke wereld openzwaaien. Lisette doet dat telkens weer, en ik ben dankbaar haar te mogen lezen en van haar te kunnen leren.” – Dalilla Hermans, auteur en theatermaker

Lisette leest voor en theatermaakster Aminata Demba gaat met haar in gesprek. Nadien kan je het boek kopen aan de boekenstand en sluiten we af met een drankje en muziek. Onvertaalbaar van Lisette Ma Neza is een publicatie in de reeks Karakters, essays over filosofie en cultuurkritiek in zakformaat. De Karakters zijn een samenwerking van Studium Generale, Academia Press, deBuren en rekto:verso.

• Lisette Ma Neza groeide op in Nederland in het Frans, Engels, Nederlands en Kinyarwandees. Voor haar studies audiovisuele kunsten aan de LUCA School of Arts trok ze naar Brussel, en daar woont ze nog steeds. Vandaag is ze bekroond slamdichter, officieel stadsdichter van Brussel, en geeft ze workshops poëzie in het Paleis in Antwerpen en aan de Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS).
• Aminata Demba is actrice, presentatrice, moderator en artistiek teamlid bij theatergezelschap Laika vzw. Ze was de voorbije jaren maker en speler in verschillende theatervoorstellingen bij o.a. NT Gent en KVS. Naast haar acteursbestaan is de bezielster van RepresentBelgium, een initiatief om onze beeldcultuur in de audiovisuele sector inclusiever te maken voor ondervertegenwoordigde groepen. Daarnaast geeft ze lezingen voor filmstudenten rond het thema en/of wordt ze gevraagd als spreker of moderator.
• Graziela Dekeyser is als Assistant Professor verbonden aan de onderzoekgroep Educatie, Cultuur en Samenleving van de KU Leuven. Haar onderzoeksexpertise situeert zich op het snijvlak van meertaligheid, emoties en onderwijsongelijkheid.Ze zal zich in de komende jaren specifiek toeleggen op hoe actuele pedagogische vraagstukken en nieuwe schoolconcepten in het basisonderwijs kunnen bijdragen aan pedagogisch beleid in een diversifiërend onderwijslandschap. Graziela zet ook sterk in op een nauwe samenwerking met het onderwijsveld, o.a. via haar voorzitterschap van het LOP Basisonderwijs Antwerpen.

De Balzaal is toegankelijk voor rolstoelgebruikers. De lift aan het onthaal brengt je naar de juiste verdieping. Voor deze lezing is een tolk gebarentaal voorzien. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: anais.vanertvelde@hogent.be

Meer info over de toegankelijkheid van de zaal