17.12.25, 20:30, Supermen Dönüyor (1979)

Duik mee in het hoofd van Federico Fellini. Met zeven langspelers op de teller, waaronder La Strada (1954) en La Dolce Vita (1960), en nog een handvol kortfilms, begon de Italiaanse cineast aan wat toepasselijk 8½ zou heten. Otto e mezzo volgt de ogenschijnlijk chaotische gedachtenstroom van filmregisseur Guido Anselmi (Marcello Mastroianni), wiens creatieve reservoir akelig leeggelopen is. Zijn echtgenote en minnares trekken elk aan een arm, terwijl een ongeduldige producent, sluwe critici en wanhopige actrices vrolijk verder knabbelen aan zijn toch al schaarse tijd. Maar onthoud: wanneer de realiteit te benauwd wordt, kan zelfs een kiertje van een autoraam plots als verlossing aanvoelen.

Anselmi (lees: Fellini zelf) besluit van zijn inspiratieloosheid gewoon zijn onderwerp te maken en tovert zo een onweerstaanbare ‘film over film’ uit zijn hoed. In deze wilde, typisch Felliniaanse introspectie lopen droom en werkelijkheid voortdurend door elkaar, een gok die in 1964 beloond werd met twee Oscars en onder de maestro’s beste werken wordt gerekend. Bravo, Federico!

Met titels als The Quiet Girl (2022) en Small Things Like These (2024) is het duidelijk dat de Ierse cinema in bloei staat. Te midden van het arthousekapitaal van de hitnummers, wordt echter vaak de onderstroom aan kleinere genrefilms vergeten. Fréwaka toont dat ook Ierse horrorcinema alive and kicking is. Na een persoonlijke tragedie te doorstaan, besluit mantelzorger Shoo haar zwangere partner alleen te laten om zich te ontfermen over een oude vrouw op het platteland. Zoals de folkhorrorconventies dicteren, is er echter iets niet helemaal pluis met de lokale gemeenschap. Bovenop paranoia voor haar buren, wordt de oude vrouw verteerd door bijgeloof voor de mythische na sídhe, een bovennatuurlijk volk dat haar ooit ontvoerd zou hebben.

Gravend in Ierse geschiedenis en cultuur is Fréwaka een surrealistisch sfeerstuk met beide voetjes op de grond. Langzaam glijdt Shoo af in de waanbeelden van haar patiënt en de wonden van het verleden. Elegante scares worden hier afgewisseld met een tactvolle aanpak van de postkoloniale trauma’s die het land blijven plagen. De aandacht voor de Ierse taal onderstreept verder een engagement om de film te gronden in een politiek project dat door magische verhalen herstel zoekt voor de vele gruwelen van de werkelijkheid.

Deze veroning wordt voorafgegaan door de kortfilm Cold Bathroom (2025) van Eleni Aerts.

In deze excentrieke musicalfilm is Berlijn een podium en verdwaald zijn een levenskunst. Rosa von Praunheim nodigde voor zijn excentrieke tijdsdocument een handvol glorieuze buitenbeentjes uit in zijn huis, pension Stardust, waar hij hen liet hen zingen, verleiden en struikelen. Deze bonte gemeenschap van trans performers, zangers, dansers en buitenstaanders spelen allerlei rollen, maar vooral zichzelf. Alles mag, niets hoeft gladgestreken.

De film voelt als een nacht die net iets te lang doorgaat. Een revue zonder coulissen, een glittershow die elk idee van ‘rol’ onderuit haalt. Cinema met een gezonde minachting voor goede smaak. Kitsch flirt met oprechtheid, camp met melancholie.

Von Praunheim, die afgelopen december overleed, was een sleutelstem in de Duitse gay cinema. Met een liefdevolle en tegelijk brutale blik filmt hij mensen die leven zonder excuses en zonder vangnet. “Mij interesseert het broze, het spontane, het hartelijke in hen”, aldus de maker zelf. Stadt der Verlorenen Seelen is tegenwoordig een cult classic en leest vandaag de dag als een nalatenschap voor een gemeenschap die zichzelf uitvindt in de marge, en daar schittert.

De jonge Constance (Ingrid Bergman), een ietwat perfectionistische psychiater uit Vermont, wordt plotsklaps verliefd op een mysterieuze patiënt met amnesie (Gregory Peck). Haar nieuwe liefde blijkt niet helemaal zonder gebruiksaanwijzing wanneer hij beschuldigd wordt van een moord. Om hem te beschermen probeert Constance zijn verdrongen trauma’s in de therapiesessies te ontrafelen, en zo de waarheid in het daglicht van haar praktijk te trekken. Want wat is liefde zonder een degelijke psychoanalyse van je partner? Alle aanwijzingen duiken op in een delirium waar ogen vloeibaar worden en de architectuur minstens even onbetrouwbaar is als het geheugen van de patiënt.

Alfred Hitchcock, meester van suspense (en notoire controlefreak himself) brengt in Spellbound zijn gekende ingrediënten opnieuw samen. Snijdende spanning, cameo’s, plottwists en een strakke montage. Voor het decorontwerp van de droomsequentie gaf hij carte blanche aan de surrealistische schilder Salvador Dalí. Deze iconische scène nestelde zich voorgoed in het collectieve filmgeheugen als een schoolvoorbeeld van hoe cinema je kan laten wegdromen.

Deze vertoning wordt ingeleid door Film-Plateau coördinatrice en filmmaakster Julie Daems.

België kent zes detentiecentra waar migranten worden gedetineerd voorafgaand aan hun deportatie. Journalisten en activisten worden toegang tot deze plekken stelselmatig ontzegd, waardoor de gebeurtenissen binnen deze omstreden ruimtes in geheimhouding worden gehuld. Wanneer getuigenissen over mensenrechtenschendingen toch de buitenwereld bereiken, verhindert de ban op beelden dat verdere actie wordt ondernomen. Kan film een instrument zijn om deze vormen van staatsgeweld forensisch te onderzoeken en rechtvaardigheid op te eisen?

A.d.h.v. drie films benaderen we cinema als activistische methodologie die als correctief dient op verhalen die zelden het nieuws bereiken. In From Afar (2025) combineren Gilles Vandaele en Martijn De Meuleneire een afstandelijke beeldtaal met audio-getuigenissen van binnenuit deze centra. De architecturale stilte staat hier in scherp contrast met de wanhoop die zich van binnenuit ontvouwt. Met À l’usage des Vivants (2018) herdenkt Pauline Fonsny de dood van Semira Adamu, een Nigeriaanse vrouw die stierf binnen één van deze centra. In Et Leur Lettres (2023) belichten Elie Maissin en Mieriën Coppens, samen met La Voix des Sans-Papiers, de dagvaardingen waarmee leden van het collectief worden geconfronteerd.

Na de vertoning volgt een Q&A met de betrokken filmmakers, alsook vertegenwoordigers van La Voix des Sans-Papiers en Getting The Voice Out.

Negeer je ouders en ontketen je innerlijke kracht, Kinoautomat nodigt je uit om de magie van Matilda opnieuw te beleven.

Hoewel Roald Dahls wilde en wonderlijke oeuvre vele magische filmadaptaties meebracht, zijn er weinig die de verbeeldingskracht zo begeesteren als Danny DeVito’s speelse herwerking van ieders favoriete hoogbegaafde schenenschopper. Het leven van de kleine Matilda is vervuld van leergierigheid en verborgen talenten. Helaas hebben haar ouders en omgeving het minder hoog met haar op. Vermoeid door Matilda’s verwondering voor de wereld slaan ze haar liefde voor boeken aan banden terwijl de dictatoriale juffrouw Bulstronk de klas in een angstgreep houdt. Wanneer Matilda echter ontdekt dat ze telekinetische talenten heeft, zet ze de gevestigde orde op zijn kop. Met vurig kattenkwaad besluit ze de tirannie van de volwassenwereld te bevechten en haar school te bevrijden.

U bent van harte uitgenodigd op het verjaardagsfeestje van Kinoautomats eigen Ditte Claus. Laten we samen zwelgen in jeugdsentiment en een héél grote chocoladetaart aansnijden. Daarna spettert de magie van Matilda op 35mm het scherm op.

Maak je klaar voor een messcherp meesterwerk dat tot op het bot snijdt. Lady Snowblood, gebaseerd op de manga van Kazuo Koike en Kazuo Kamimura, volgt Yuki, een jonge vrouw die geboren wordt nadat een bende criminelen haar familie uitmoordde.

Terwijl buiten de sneeuw onverschillig neerdwarrelt, krijgt Yuki’s levensdoel vorm: ze moet opgroeien om de drie overgebleven daders te doden. Jaren later zwerft Yuki (toepasselijk “sneeuw” in het Japans) door het Japan van de Meiji-periode. Opgegroeid zonder familie, maar mét een dodelijke training, jaagt ze haar doelwitten één voor één op.

Het verhaal ontvouwt zich fragmentarisch, springend tussen haar gewelddadige missie en de gebeurtenissen die haar lot bezegelden. Wat volgt is geen rechtlijnige actiefilm, maar een stijlvolle, actiegedreven tragedie. Yuki, gespeeld door Meiko Kaji, is iconisch als onverzettelijke, wandelende sneeuwstorm. De bloedmooie cinematografie geeft zelfs de meest groteske gebeurtenissen een poëtisch karakter. Dit alles laat Lady Snowblood steeds schipperen tussen bloedvergieten en bezinning, evenveel een wraakfantasie als een portret van een leven zonder keuzevrijheid. Geen wonder dat Quentin Tarantino hier zijn zwaard aan sleep voor Kill Bill (2003).

Musicoloog en antropoloog Björn Schmelzer staat bekend om zijn onorthodoxe omgang met polyfone muziek, maar minstens even eigenzinnig zijn de gedachten die hij errond weeft. Daar sluipt steeds weer hetzelfde beeld binnen: het monsterlijke. Abjecte identiteiten die niet passen, maar ontsporen en gevestigde normen uitdagen. Diezelfde ongemakkelijke tegendraadsheid herkent Schmelzer al jaren in het kunstkritische, filosofische en literaire werk van Frank Vande Veire.

In Donkere Spiegel brengt Schmelzer, ook als cineast, een caleidoscopisch portret van Vande Veires denkwereld. De film toont een flitsend samengestelde denkruimte waarin fragmenten uit films, literatuur en filosofie botsen op Vande Veires eigen woorden. Hij spreekt over de vreemdheid van taal, over de mens zijn interne contradicties, over kunst en literatuur die zich koppig verzetten tegen vereenvoudiging.

De gesprekken ontstonden in een kwetsbaar moment, toen Vande Veire ernstig ziek was en alles zich noodgedwongen online afspeelde. Wat dreigde te verbrokkelen, kreeg echter vorm als een helder en tastend filmessay.

Na de vertoning volgt er een Q&A met Björn Schmelzer en Frank Vande Veire.

Cowabunga! We sluiten onze themamaand af met cinema’s meest geliefde gedrochten. Als huisdier doorgespoeld en gedrenkt in radioactief slijk, komen de baby-schildpadden Leonardo, Donatello, Michelangelo en Raphael onder de voogdij te staan van sensei Splinter – een levensgrote rat die zichzelf in de riolen heeft omgeschoold tot meester in Oosterse krijgskunsten. Het viertal mag dan wel de naam dragen van renaissance-kunstenaars, hun attitude is die van losgeslagen hangjongeren. Al skatend, pizza-slurpend en beatboxend schuimt dit septische superheldenteam New York af om misdaad te bestrijden. Wanneer de mysterieuze Foot Clan ten tonele verschijnt worden de Turtles verplicht om uit hun schulp te kruipen en de stad te redden van de sinistere Shredder.

Teenage Mutant Ninja Turtles (TMNT) was de definitieve 80s animatiereeks die als kleurrijke cocktail geldt van alles dat destijds als cool beschouwd werd. Na lang zeuren bij ieders moeder kwam het eindelijk tot een langspeelfilm. Hoewel menig studio exec geloofde dat de film tot de beerput gedoemd was, werd TMNT de grootste blockbuster van begin de jaren 90. Animatronicslegende Jim Henson ontwierp de robotisch bestuurbare schildpadpakken. Reboot na reboot toont hoe deze reptielhelden ooze-achtig doordruppelen naar het heden, maar niets is beter dan het origineel. Turtle Power, inderdaad.

Dierennieuws uit Denemarken veroorzaakte in 2014 wereldwijd #ophef: de dierentuin in Kopenhagen had besloten hun twee jaar oude giraf Marius te doden, omdat hij overtollig was voor hun voortplantingsprogramma. Zijn sterven vormt het startpunt voor Life and Other Problems, de nieuwste film van de Deense filmmaker Max Kestner. Vanuit deze gebeurtenis ontvouwt zich een filosofische en speelse zoektocht naar de grote vragen van het leven: Bestaat bewustzijn echt? En weten de bomen van mijn bestaan, zoals ik weet van dat van hen?

Met zijn kenmerkend eigenzinnige stijl reist Kestner de wereld rond, van laboratoria tot oerbossen, op zoek naar antwoorden bij dierenartsen, fysici, zoo-uitbaters en filantropische miljardairs. Onderweg ontdekken we hoe alles met elkaar verbonden is, van cellen tot mensen, van aarde tot universum. Wat een zwaarmoedig essay had kunnen worden, wordt bij Kestner een lichtvoetig, nieuwsgierig avontuur vol humor en verwondering dat zich ergens situeert tussen John Berger en John Wilson.

Deze vertoning wordt voorafgegaan door de kortfilm Praten met Olifanten (2025) van Juul Schöpping.