13.03.24, 20:30, The Pluto Moment (2018)

In het noordoosten van India, aan de grens met Bhutan, hangen wetenschapper Mansi en haar assistent Bicki, leden van de lokale Bugungemeenschap, elke nacht een wit laken op tussen de bomen. Onder het felle licht verzamelen zich langzaam honderden nachtvlinders, die neerstrijken op het ruitpatroon van het doek. Ze observeren, fotograferen en meten. Nocturnes voert ons diep het weelderige Himalayawoud in, waar de vleugelslag van vlinders als adem klinkt, regen galmt als een zacht gebrom, en onderzoek een vorm van meditatie wordt.

Regisseurs Anirban Dutta en Anupama Srinivasan vermijden uitleg of commentaar. Hun camera kijkt vanop afstand, alsof deze ook veldonderzoek doet naar de relatie tussen mens, natuur en het verlangen om te begrijpen. Nocturnes kiest voor een meditatieve, bijna obsessieve focus op het onderzoeksproces, gezien door de ogen van ervaren vlinderkundigen. Dat levert een betoverende ervaring op die ervoor zorgt dat de boodschap van de film niet eerst wordt begrepen, maar diep vanbinnen wordt gevoeld. Een zintuiglijke en bezinnende natuurervaring, waarin wetenschap poëzie wordt en elke fladdering vragen oproept over de globale ecologie.

Deze vertoning wordt voorafgegaan door de kortfilm Oh, Look! (2024) van Leon Decock.

Na onder meer kostuumdesign en locationscouting onder handen te hebben genomen, zetten we onze reeks over miskende en onbeminde takken van het filmberoep naarstig verder. Onder de noemer Screencrafts geven we minder gekende ambachtslieden achter de grootste producties in België hun rechtvaardige portie roem. Ditmaal laten we onze interesse onbeteugeld met een reeks animal handlers die de geheimen van hun métiers toelichten. Maité Thijssen (Castingtails), Wendy Van de Gulderij (Kennel Van de Gulderij) en Dietrich Verzele (Zafara) transformeren dagelijkse honden, katten, koeien, paarden, spinnen en ander veelpotig talent tot ware filmsterren. Hier brengen ze hun professionele en persoonlijke ervaringen binnen het werkveld tot een veelzijdig overzicht van een van de cinema’s vergeten beroepen.

Een gezellig panelpraatje wordt opgevolgd met een vertoning van The Rider. Voordat ze met Oscars overladen werd voor Nomadland (2020), maakte Chloé Zhao deze fijngevoelige cowboyfilm over een rodeorijder die niet meer in het zadel durft. Zhao baseerde zich voor het verhaal op het leven van paardentrainer Brady Jandreau, die hier de hoofdrol vertolkt. Met oogstrelend mooie cinematografie en vleesgeworden personages levert The Rider een tedere reflectie over mannelijkheid, de Amerikaanse psyche en de ambiguïteiten in mens-dier relaties. Tevens een fijn uitje naar het begin van Zhao’s oeuvre alvorens haar nieuwste film, Hamnet (2025), van stal mag in de Belgische zalen.

Hoewel de Italiaanse cinema geen tekort heeft aan iconen, is Vittorio de Seta een vreemde eend in de bijt. Vanuit zijn opleiding tot antropoloog wijdde de Seta zijn leven aan het in beeld brengen van verdwijnende volksgewoonten. Jarenlang dwaalde hij rond in de uithoeken van Sicilië, Sardinië en Calabrië om te documenteren hoe onder andere boeren, herders en vissers hun levens veranderden in het licht van de naoorlogse modernisering. Deze observaties zouden hem brengen tot het monumentale Banditi a Orgosolo (1961), dat zijn carrière als filmmaker en scenarist lanceerde.

In de jaren 50 maakte hij echter ook een resem documentairefilms die zijn onderzoek wisten te distilleren tot bloedmooi beeldmateriaal. Muzikante Roos Denayer (Rosa Butsi) brengt met haar kenmerkend gevoelige chemie van pop, jazz en folk enkele van de Seta’s vroege films tot leven. Even lyrisch als didactisch, zijn deze korte docu’s dichterlijke odes aan de relatie van de mens tot haar omgeving en de dierenwereld. In The Age of The Swordfish (1955) en Orgosolo’s Shepherds (1958) wordt het werkritme van herders en vissers onder handen genomen, terwijl The Golden Parable (1955), A Day in Barbagia (1958) en The Forgotten (1959) het mensenlijf in een spiraal van werk, rust en genot tentoonstellen.

Met live-begeleiding van muzikante Rosa Butsi featuring Marie Cocriamont.

Koekoek! KASKcinema spreidt de vleugels tijdens deze winterreis langs veelstemmige kortfilms. Fladderend voorbij verschillende stijlen en genres, vullen deze makers ons cinema-nest met bonte veren en felle kleuren. Zodoende brengen we hulde aan de dierlijke ongrijpbaarheid en toont deze diversiteit dat elke vogel zingt zoals die gebekt is.

Uitvliegen doen we met Icarus, Come (2024), waarin KASK & Conservatorium-alumnus Ziya Lemin zich ontfermt over een verdwaalde vogel. In het vederlichte Ray’s Birds (2010) brengt Deborah Stratman een bezoekje aan Britse vogelverzamelaar Ray Lowden. The Great Silence (2014) verfilmt een kortverhaal van sci-fi meester Ted Chiang over de communicatie tussen mens en papegaai. La Perra (2023) zet de kraanvogel in als metafoor voor een queer coming of age. Omdat kleiduiven zijn overschat, geven we vervolgens het podium aan plasticine pinguïn Pingu in Pingu’s Parents Have No Time (1993). Met Those that Desire (2018) duikt Elena López Riera in de machowereld van het duivenracen. Afsluiten doen we met Stan Brakhages luchtstrelingen Birds of Paradise (1999) alvorens Birdsong (2023) van Anouk de Clercq als zwanenzang te nemen.

Deze avond wordt begeleid door kunstenaar en Denderdierkundige Claire Stragier.

De zon stijgt traag boven Hamelen terwijl ondergronds een raderwerk begint te draaien. Wat lijkt op een levendig stadje, verandert al snel in een spiegel van menselijke gierigheid. De rijke burgers sluiten zich op in hun eigen hebzucht, tot de stad bezwijkt onder haar stank van overvloed en een meedogenloze zwerm ratten aantrekt. Dan verschijnt een vreemdeling met een fluit, ingehuurd om de plaag te verdrijven, maar zijn melodie trekt meer dan enkel knaagdieren aan. Wanneer Hamelen zijn belofte breekt, keert de muziek zich tegen haar bewoners.

The Pied Piper is Jirí Barta’s visionaire hervertelling van de Duitse legende, gevoed door Viktor Dyks sombere novelle Krysarˇ uit 1911. In dit expressionistische animatiesprookje smelten hout, metaal en huid samen tot een duister tableau. De ratten, gefilmd in flitsen van live-action, lijken levendiger dan de mensen zelf. In hun onverstaanbare Germaanse dialect klinken de inwoners als poppen van vlees en schuld. The Pied Piper is een waarschuwende houtsnede over hebzucht, verraad en de prijs van menselijk verlangen.

Deze film wordt voorafgegaan door de kortfilm Historia Naturae, Suita (1967) van Jan Švankmajer.

All men are trash, date een chimpansee! In Parijs leven Margaret en Peter het soort keurig, glanzend leven dat alleen kan ontsporen door iets volstrekt ongerijmds. En dat doet het ook: Margaret blijkt een relatie te hebben met een chimpansee, Max. Het stel zou smoorverliefd zijn en Margaret weet Peter ervan te overtuigen haar toe te staan het gevoelige maar gevaarlijke beest mee naar huis te nemen.

Het is bijna onmogelijk om te achterhalen wanneer regisseur Nagisa Ôshima serieus is, wanneer hij ironisch is, wanneer hij een metaforisch punt probeert te maken over evolutie, of wanneer hij commentaar levert op de toestand van de hedendaagse aristocratische Europese samenleving. In Max, Mon Amour serveert hij waanzin met een dodelijke ernst die het absurde laat glijden in het alledaagse, en precies daar wordt het onweerstaanbaar grappig.

De sobere, ongeforceerde manier waarop de vaak buitensporige gebeurtenissen worden gebracht doen denken aan Luis Buñuel, vriend van de crew. Charlotte Rampling slaagt er verder in om als Margaret haar brandende liefde voor Max te evoceren met bloedserieuze uitdrukking. Het resultaat is een strak geserveerd kamerstuk, waarin het onmogelijke met porseleinen beleefdheid wordt onthaald.

Deze vertoning wordt ingeleid door filmmaakster Nina de Vroome.

Wanneer Shula, na lange tijd terug in Zambia, het levenloze lichaam van haar oom vindt, zet ze onbedoeld een machinerie van rouw en geheimhouding in beweging. Wat volgt is een koortsachtig drama, waarin elke handeling geladen raakt met alles wat niet gezegd mag worden. Terwijl het lichaam wordt gewassen, zwelt onder alles een onuitgesproken waarheid die niet langer stil gehouden kan worden. Fluisteringen verschansen zich in achterkamers terwijl geruchten als tocht door de muren trekken.

Regisseuse Rungano Nyoni serveert haar satire met een droogte die haast ritmisch galmt in een doolhof van schaamte, traditie en ontkenning. De titulaire guinea fowl, een parelhoen, is een vogel die luid alarm slaat wanneer gevaar nadert. Waar de familie zich verschuilt achter conventie, reageert de parelhoen instinctief en zonder schaamte.

Het resultaat is een scherp, melancholisch en onverwacht humoristisch portret van een gemeenschap die liever wegkijkt, tot de vogel haar het zwijgen openbreekt.

Lik je vacht en maak je klaar voor aaitjes, Kinoautomat trakteert je op een documentaire om van te spinnen.

Kedi is een harige stadssymfonie die lof zingt van Istanbul en haar vele straatkatten. Zonnend aan de Bosporus of bedelend om restjes bij plaatselijke theehuizen staan deze nobele wezens in symbiose met het weefsel van de grootstad. Zijn het de mensen die zich ontfermen over katten, of misschien eerder andersom? Regisseuze Ceyda Torun volgt in uitgepuurde observationele stijl zowel twee- als viervoeters in hun routines en onderlinge interacties. Haar aandacht voor dierlijke details zorgt ervoor dat het geheel een Youtube-kattenmontage weet te overstijgen en zekere nuances rond de menselijke relatie tot (huis)dieren bij het nekvel vat.

Onze gastspreekster van dienst laat de kat uit de zak met een toelichting over huisdieren en hun menselijke eigenaar. Vertrekkend vanuit haar eigen praktijk als filmmaker en persoonlijke relatie met poes Henry poogt ze de complexe relatie tussen ‘baasje’ en dier te omschrijven. Waar stopt menselijke controle en start dierlijke autonomie in de symbiose van het samenwonen?

Deze vertoning wordt ingeleid door filmmaker Marthe Peters.

We starten onze themamaand met een cinefiele stampede van jewelste. Red River is één van Oud Hollywood auteurfilmer Howard Hawks zijn onbetwistbare meesterwerken. John Wayne en Montgomery Clift schitteren hier als een vader-zoon duo veehouders dat hun kudde door Texas naar Missouri probeert te drijven. Reizend doorheen desolate velden en vreemdvormige bergketens zijn de mannen op elkaar aangewezen. Dreiging loert bij elke pas, terwijl de wonden van de Amerikaanse burgeroorlog in het landschap te lezen zijn. Hawks baseerde zich voor het verhaal op de waargebeurde expedities van de Chisholm Trail, maar historische specificiteit hinkt hier achterop in ruil voor een complexe karakterstudie die de mannelijke mythos achter het ‘Wilde Westen’ ontleedt.

Hoewel Hawks doorheen zijn rijke carrière van verschillende genres en registers graasde, wordt zijn werk gedefinieerd door een thematische consistentie. Ook hier botsen waardesystemen over professionaliteit en (gender)identiteit aan de hand van duivels snelle dialogen. De groeiende vervreemding tussen beide mannen wordt verder onderstreept door de film haar mise-en-scène die honderden dieren ten tonele voert in spectaculaire koe-choreografieën. Het ballet van de beesten in het wijdse niets van de Great American Plains maakt onze helden nietig ondanks hun grootse ambities. Als mieren op het aangezicht van de geschiedenis.

Deze vertoning wordt ingeleid door KASKcinema-programmator Lennart Soberon.

Geïnspireerd door de Perzische traditie van Yaldā, viert KASKcinema het korter worden van de nachten en het langer worden van de dagen voor het vijfde jaar op rij met Kuleshov, het filmprogramma van Urgent.fm. Voor het eerst huldigen we de overgang van duisternis naar licht met een animatiefilm,: het veelbekroonde, maar onuitgebrachte Window Horses: The Poetic Persian Epiphany of Rosie Ming. Dit doen we echter traditiegetrouw met de aanwezigheid van thee, gebak en Perzische dichtkunst.

Noem het poëtisch toeval, want net zoals de film Universal Language (2024) de vorige Yaldā Night, zorgt Window Horses voor een onwaarschijnlijk verrijkende connectie tussen Iran en… Canada? Hoofdpersonage Rosie Ming is een wees van Chinees-Perzische afkomst en woont met haar grootouders in Vancouver. Onverwacht wordt ze als jonge dichteres uitgenodigd voor een internationaal poëziefestival in het Iraanse Shiraz, poëziehoofdstad in het land van de dichters. Tijdens haar reis leert Rosie over het lot van haar ouders, het vinden van een eigen (dicht)stem via de schoonheid van verdriet en hoe elkaar te begrijpen zonder dezelfde taal te spreken. Een wonderlijke cultuurshock die zindert van liefde voor familie, geschiedenis, muziek en poëzie. De onafhankelijke animatiefilmer en visueel kunstenaar Ann Marie Fleming is zelf van gemengde afkomst en ziet Window Horses als een bescheiden poging om een beetje meer begrip toe te voegen aan een steeds complexere, conflictueuze wereld.

Na de vertoning volgt een performance van Ehsan Yadollahi.