Glenn Deliège, Mirte van Aalst, Bert De Roo, Giliam Ganzevles
Decentering Design wint gouden Henry van de Velde Award
"Een hedendaags en relevant project dat het discours rond ontwerp fundamenteel verruimt": zo omschrijft de jury van de Henry van de Velde Awards Decentering Design, een project van het HOGENT-onderzoekscentrum Futures Through Design. Dat behaalde op 27 januari de gouden award in de categorie Design Research. De Henry van de Velde Awards van Flanders District of Creativity zetten projecten, producten en diensten in de kijker die via design een positieve impact creëren.
Eerder was het project Decentering Design al geselecteerd als een van de drie genomineerden en nu kwam daar ook de publieksprijs bij, wat resulteerde in een gouden award. De jury was alvast lovend: "Decentering Design is een inspirerende zoektocht naar een ontwerpcultuur waarin de mens niet langer de enige maatstaf is. In tekst en beeld ontvouwt zich een rijk, gelaagd verhaal dat uitnodigt tot reflectie én actie. De publicatie overtuigt niet alleen inhoudelijk, maar ook grafisch: zorgvuldig uitgewerkt met beeldmateriaal en papiersoorten die de meerstemmigheid van het onderzoek tastbaar maken. Het is een hedendaags en relevant project dat het discours rond ontwerp fundamenteel verruimt."
Onderzoekers achter het project en het boek ‘Decentering Design - Practice in a More-than-human World’ zijn Glenn Deliège, Mirte van Aalst en Bert De Roo (onderzoekscentrum Futures Through Design van HOGENT / KASK & Conservatorium) en Giliam Ganzevles, (onderzoeker bij Devine HOWEST). De publicatie vormt een geheel van perspectieven, inzichten en methodes die vooral bedoeld zijn als handvaten voor ontwerpers.
Onderzoeker Bert De Roo licht het project toe in deze video.
Twee onderzoeksprojecten
De boek is een resultaat van twee onderzoeksprojecten die in 2020 werden opgestart. Beide projecten bevragen het klassieke mensgerichte denken in ontwerp en kunstpraktijken. Ze onderzoeken hoe ontwerp kan bijdragen aan een inclusieve toekomst door de mens niet langer centraal te plaatsen, maar te begrijpen als deel van een meer-dan-menselijk netwerk. Bert De Roo legt uit: “Het idee is ontstaan vanuit de vaststelling dat onze omgeving mee vormgegeven wordt door andere actoren dan de mens – andere levende wezens, ecologische systemen en technologische netwerken. Toch benaderen we die intrinsieke verbondenheid vaak enkel functioneel. In de projecten onderzochten we hoe we kunnen evolueren naar een meer relationele ontwerphouding waarbij we op de voorgrond plaatsen dat het menselijke perspectief en de menselijke noden slechts één van vele zijn.”
De onderzoekers wilden dat mensgerichte perspectief met andere woorden ‘decentreren’: wat gebeurt er wanneer meer-dan-menselijke actoren volwaardige partners in het ontwerpproces worden? Hoe kunnen ontwerpers methodes ontwikkelen die rekening houden met onze verbondenheid tot alle andere leven, organismen en technologieën?
De publicatie ‘Decentering Design’ zet aan om plekken anders te benaderen, situeert Bert De Roo: “We hebben vaak de neiging om de natuur te beschouwen als iets externs, iets waar we geen deel van uitmaken. Hoe kunnen we die harde grens die we trekken tussen mens en natuur doen vervagen en onze positie als mens daarbij in vraag stellen?
Hoe kunnen we die mindset veranderen en ons bijvoorbeeld afvragen wat de vleermuis van ons ontwerpvoorstel zou denken? Dat klinkt misschien een beetje naïef, maar het zet je er wel toe aan om vanuit een totaal andere invalshoek naar ruimte en ontwerp te kijken.”
Geen pasklare oplossingen
Decentering Design biedt geen pasklare oplossingen, maar laat de lezer als het ware ronddwalen in het landschap en zo nieuwe inzichten ontdekken. Het boek is de weergave van de zoektocht naar hoe je als ontwerper kritisch naar ruimte kan kijken. Het combineert theoretische inzichten met praktijkvoorbeelden en bevat interviews met experten uit diverse domeinen, waaronder kunst, ontwerp, beleid en academisch onderzoek. Het daagt de lezer uit kritisch te kijken naar de eigen praktijk en stimuleert via hands-on tools experiment in ontwerp en kunstprocessen.
Het kon de jury van de Henry van de Velde Awards én het publiek alvast bekoren, met een gouden erkenning tot gevolg. Onderzoeker Bert De Roo is bijzonder opgetogen over de erkenning: "De erkenning is tegelijk een bevestiging voor iedereen die zich inzet voor dit onderwerp, en benadrukt de urgentie ervan. We hopen dat deze waardering anderen inspireert om met hun eigen praktijk aan de slag te gaan: om nieuwe vragen te stellen, en misschien zelfs hun ontwerpproces helemaal te herdenken."
Disobedient BodiesonderzoekspresentatieAgendaArtistieke werkingDrie recent voltooide boekprojecten vormen de inspiratie voor een avond vol reflectie. Vanuit zeer verschillende invalshoeken zoeken deze projecten naar manieren om verder te denken en handelen dan het antropocentrisme. Ze dagen het idee uit dat de mens de enige dominante schepper van de wereld is, en willen in plaats daarvan een rijke pluraliteit van perspectieven laten zien. Hoe kunnen kunstenaars en ontwerpers in hun werk openstaan voor de stemmen van de niet-menselijke entiteiten waarmee we samenleven?
Disobedient Bodies is het eerste publieke moment voor twee nieuw gevormde onderzoeksclusters aan KASK & Conservatorium: The Body Plural en Disobedient Practices. Leden van beide clusters presenteren hun werk en gaan in dialoog over deze thema's, waarbij ze nieuwe manieren uitnodigen om onze relaties met de entiteiten om ons heen te verbeelden.
Het evenement bestaat uit een kleine tentoonstelling, informele presentaties en een diepgaand gesprek over de raakvlakken tussen de boeken en de onderzoeksclusters. De avond wordt gemodereerd door curator en onderzoeker Edith Doove.
De volgende boeken komen aan bod:
- Tju|ho – Thoughtful Ways of Making and Walking
Tju|ho – Thoughtful Ways of Making and Walking, uitgegeven door Jap Sam Books, is een volledig tweetalige publicatie (Engels en Ju|'hoan) die aandacht besteedt aan doordacht ontwerp en laat zien hoe plaats en gemeenschap duurzame manieren van maken en lopen vormgeven.
Het boek concentreert zich op de re-creatie van de traditionele jachtsandaal N!ang N|osi in Nhoma, Namibië, en diens ware eigenaar, de Eland. Sinds 2021 is het project geëvolueerd door nauwe samenwerking met de Ju|'hoan-gemeenschappen van Nhoma en Tsumkwe.
In wezen is Tju|ho een levend proces van annotatie en hervertelling, bedoeld om verschillende manieren van waarnemen en omgaan met de omgeving te laten zien.
De publicatie is samengesteld door Catherine Willems, Festus Soroab, Anca Ușurelu en de Ju|'hoan Transcription Group in Tsumkwe, Namibië. Catherine Willems is verbonden aan het onderzoekscluster The Body Plural.
- Decentering Design – Practice in a More-than-human World
Een uitnodiging om verder te kijken dan het mensgerichte denken en een kijkje te nemen in de meer-dan-menselijke wereld. Door theorie en praktijk samen te brengen, biedt de publicatie strategieën, inzichten en oefeningen die een diepere gevoeligheid kweken voor de onderling verbonden meer-dan-menselijke gemeenschap die we vormen met alle levende wezens. Met diverse bijdragen van architecten, landschapsarchitecten, product- en interactieontwerpers, kunstenaars, fotografen, filosofen, academici, curatoren, beleidsmakers en beleidsmedewerkers. Met bijdragen van onder meer FormaFantasma, Superflux, Eva Meijer, Clemens Driessen, Mihnea Tanasescu, Dries Segers, Jacopo Leveratto en anderen.
Deze publicatie is het resultaat van een onderzoeksproject van Bert De Roo, Giliam Ganzevles, Mirte van Aalst en Glenn Deliège, en werd samengesteld en vormgegeven door Jurgen Maelfeyt. Uitgegeven door APE (Art Paper Editions). Een nieuw project, Intermediate Zones, van Bert De Roo, Giliam Ganzevles en Jerry Galle is verbonden aan het onderzoekscluster Disobedient Practices.
- Liberate the Machines!
Een persoonlijke ervaring van een dialoog met machines, verteld aan de hand van het maken van de experimentele film Mechanisms Common to Disparate Phenomena; #59. Door middel van deze vertelling ontwikkelt het boek een visie op hoe mensen kunnen leren van de apparaten die ze hebben gebouwd. De technische omgeving van de mens is een collectief product, een langdurig extern geheugen waaraan elke generatie bijdraagt, en het ontwerpen en ontwikkelen van technologie is daarom een vorm van politiek. Media-archeologie wordt gepresenteerd als een methode om deze collectieve constructie te onderzoeken.
Door Joost Rekveld, ontwerp door Isabelle Vigier. Uitgegeven door Studio Joost Rekveld en KASK & Conservatorium. Joost Rekveld is verbonden aan de onderzoekscluster Disobedient Practices.
Engels gesproken
Lange Steenstraat 14
9000 Gent
aanvang: 20:30
Design × More-than-Human, Design DialogueslezingAgendaArtistieke werkingMarlene Huissoud (FR) & Decentering Design (BE), gemodereerd door Anna Luyten (BE)
Design x More-than-Human verdiept zich in het groeiende besef dat wij mensen niet de enige bewoners van onze planeet zijn met een uniek perspectief. Steeds meer ontwerpers en kunstenaars onderzoeken wat we kunnen leren van niet-menselijke organismen waarmee we onze planeet delen en hoe we een dialoog tussen verschillende soorten tot stand kunnen brengen. Het wordt dringend tijd dat design zijn exploitatie van niet-menselijke soorten en hun materialen onderkent. We bevinden ons op een scharniermoment dat pleit om een designbenadering waarbij rekening gehouden wordt met de meer-dan-menselijke wereld.
Marlene Huissoud (FR)
Marlène Huissoud is een experimenteel ontwerper uit Parijs, werkzaam in de kunst- en designwereld. In 2014 behaalde ze een MA in Material Futures aan de Central Saint Martins School of Art and Design in Londen met From Insects, een onderzoeksproject naar materialen afkomstig van insecten, zoals de honingbij en de Indische zijderups. Haar werk daagt de conventionele ontwerpnormen uit en zet ons aan het denken over de ethische implicaties van onze relatie met natuurlijke grondstoffen en de rol van design in de wereld van vandaag. Door de chaos van de natuur te verenigen met de menselijke neiging om overal betekenis aan te geven, zet haar werk aan tot nadenken over de vraag of het misschien beter is om de wereld gewoon zijn gang te laten gaan. Haar creaties nodigen ons uit om onze menselijke impact op de aarde te heroverwegen en pleiten voor verantwoordelijke actie.
Decentering Design (BE) | vertegenwoordigd door Glenn Deliège
Decentering Design is een onderzoekseenheid die zich richt op hoe ontwerpers kunnen leren werken in en voor een meer-dan-menselijke wereld. Hun basisprincipe is dat ontwerpen voor een meer-dan-menselijke wereld vereist dat de menselijke ervaring gedecentraliseerd wordt binnen het ontwerpproces. Dit is een noodzakelijke stap naar het erkennen van onze wereld als een gedeelde omgeving die is opgebouwd uit een veelheid aan perspectieven. Paradoxaal genoeg begint zo’n decentralisatie van de menselijke ervaring met een herontdekking van onze eigen zintuiglijkheid. Onze zintuigen zijn geen passieve sensoren die de omgeving registreren, maar actieve organen waarmee we kunnen deelnemen aan een wereld waarvan we overduidelijk deel uitmaken, maar die tegelijkertijd onszelf overstijgt: een gedeelde, meer-dan-menselijke werkelijkheid. Door het gebruik en de ontwikkeling van speculatieve ontwerpmethodologieën, beoogt Decentering Design manieren in kaart brengen waarop ontwerpers rekening kunnen houden met de meer-dan-menselijke wereld in hun praktijk.
Decentering Design maakt deel uit van het onderzoekscentrum Futures through Design van HOGENT en Howest, ondersteund door KASK & Conservatorium.
Design Dialogues
Design x More-than-Human maakt deel uit van de gecureerde lezingenreeks Design Dialogues georganiseerd door KASK & Conservatorium / HOGENT en Howest, en Design Museum Gent. Eigenzinnige stemmen uit het brede ontwerpveld worden uitgenodigd om te reflecteren over de rol en toekomst van design in een veranderende wereld. Elke Design Dialogue start met verdiepende presentaties van de sprekers rond een specifiek thema, gevolgd door een kritisch gemodereerd gesprek en wordt afgesloten met een open discussie tussen de sprekers en het publiek. Onze missie: engagerende perspectieven aanreiken die ons kunnen helpen bij de uitdagingen van vandaag en morgen.
