In de lezing More than Human nodigen Jaron Vandevelde en het collectief Decentering Design ons uit om design te heroverwegen als een praktijk die verder reikt dan de mens. In een tijd van ecologische crisis en groeiend bewustzijn van onderlinge afhankelijkheid onderzoekt deze lezing hoe kunst en design zich kunnen verhouden tot een breder spectrum van levende wezens en diepgewortelde antropocentrische aannames ter discussie kunnen stellen.

Vanuit zijn artistieke praktijk nodigt Jaron Vandevelde levende systemen, zoals insecten en vogels, uit als partners in processen van zorg en co-creatie. Hij onderzoekt hoe artistieke en ontwerppraktijken kunnen functioneren binnen, in plaats van los van, meer-dan-menselijke systemen. Via zijn projecten nodigt Jaron uit tot een heroverweging van onze relatie met het milieu en stelt hij alternatieve modellen voor voor duurzame samenwerking met andere levende wezens.

Decentering Design benadert deze vragen vanuit een onderzoeksgericht en interdisciplinair perspectief. Het collectief onderzoekt hoe ontwerpmethodologieën relationeler, pluralistischer en meer gesitueerd kunnen worden, en hoe ze vormen van co-existentie tussen verschillende soorten kunnen ondersteunen. Hun werk onderzoekt kritisch hoe dominante ontwerpkaders bepalen wiens perspectieven worden meegenomen, en verkent alternatieve benaderingen die ruimte maken voor niet-menselijke actoren in zowel theorie als praktijk.

De lezing biedt inzichten in hoe meer-dan-menselijke perspectieven ontwerp- en kunstprocessen kunnen hervormen, bestaande hiërarchieën kunnen uitdagen en kunnen bijdragen aan het bedenken van een eerlijkere en duurzamere toekomst.

Jaron Vandevelde

Jaron Vandevelde onderzoekt mogelijke manieren om samen te werken met niet-menselijke wezens. Via artistieke en ontwerpmethodieken nodigt hij levende wezens, zoals insecten (Woodwormdesign) en vogels (Meer koet, minder afval), uit om deel te nemen aan een collectieve praktijk. Deze projecten groeien uit tot samenwerkingsprocessen waarin mensen en niet-menselijke dieren samenwerken om gezamenlijke resultaten te bereiken.

Zijn samenwerking met vogels is momenteel voor het publiek zichtbaar via een reeks artistieke vogelhuisjes die langs de waterwegen van Gent zijn geïnstalleerd.

Jaron’s werk heeft nationale en internationale erkenning gekregen. Zijn projecten wonnen de eerste prijs in de Designblok Diploma Selection Award voor Product Design (Praag), de Horlait-Dapsens Grand Prize en de Bruynseraede - De Witte Foundation Award. Zijn werk is opgenomen in de collecties van STAM Gent en de Verbeke Foundation.

Hij is onlangs afgestudeerd in autonome vormgeving aan KASK & Conservatorium en behaalde daar een bachelor in schilderkunst. Daarnaast heeft hij een BA in meubelontwerp van VOMO Mechelen. Deze gecombineerde achtergrond in kunst en design is direct terug te vinden in de conceptuele en materiële strategieën van zijn projecten.

Decentering Design (Bert De Roo, Giliam Ganzevles)

Decentering Design is een interdisciplinair collectief van ontwerpers, filosofen en artistieke onderzoekers, gevestigd in het onderzoekscentrum Futures through Design. Via ontwerp-, artistieke en onderzoeksprojecten verkent het collectief de theorie en praktijk van het ‘meer-dan-menselijke’, waarbij dominante wereldbeelden ter discussie worden gesteld en wordt onderzocht hoe ontwerp relationeler, pluralistischer en meer gesitueerd kan worden. Door theorie en praktijk met elkaar te verbinden, biedt Decentering Design inzichten, perspectieven en strategieën die het vakgebied ondersteunen bij het bedenken en ontwerpen van meer rechtvaardige, multispecies vormen van coëxistentie.

Giliam Ganzevles (1994) is een Nederlandse ontwerper en artistiek onderzoeker gevestigd in Brussel, die werkzaam is op het snijvlak van design, technologie en onderzoek. Zijn praktijk onderzoekt wat het betekent om menselijk – of meer-dan-menselijk – te blijven in een snel veranderende, getechnologiseerde wereld. Als artistiek onderzoeker bij KASK & Conservatorium richt hij zich op de meer-dan-menselijke wending in design, waarbij hij benaderingen ontwikkelt die niet-antropocentrische perspectieven in de creatieve praktijk brengen. Zijn werk verbindt theorie en maken, en omvat publicaties, onderwijs en interdisciplinaire onderzoeksprojecten die multispeciesrelaties, digitale ecologieën en de rol van opkomende technologieën zoals generatieve AI onderzoeken.

Bert De Roo (1984) is een Belgische architect en onderzoeker wiens werk zich richt op meer-dan-menselijke ontwerpmethodologieën en participatie binnen ruimtelijke contexten. Vanuit Gent onderzoekt hij sociaal-ecologische gemeenschappen en verkent hij hoe ontwerpers binnen deze complexe, meer-dan-menselijke realiteiten kunnen opereren als deelnemers in plaats van als externe probleemoplossers. Als onderzoeker binnen het onderzoekscentrum Futures through Design en de Disobedient Practices-onderzoekscluster is hij specifiek geïnteresseerd in de politieke en culturele implicaties van de ‘meer-dan-menselijke wending’ in ruimtelijke praktijken. Zijn werk onderzoekt hoe ontwerpprocessen en hun artefacten bepalen wat en wie waarneembaar wordt, wiens stemmen worden gehoord en wie kan deelnemen. Vanuit dit perspectief stelt hij de vraag hoe dominante ruimtelijke verbeeldingen worden geproduceerd, gekaderd en toegeëigend op manieren die niet aansluiten bij meer-dan-menselijke realiteiten, en onderzoekt hij de vertaling ervan naar ruimtelijke constructies met meerdere soorten die verder reiken dan uitsluitend menselijke domeinen.

Drie recent voltooide boekprojecten vormen de inspiratie voor een avond vol reflectie. Vanuit zeer verschillende invalshoeken zoeken deze projecten naar manieren om verder te denken en handelen dan het antropocentrisme. Ze dagen het idee uit dat de mens de enige dominante schepper van de wereld is, en willen in plaats daarvan een rijke pluraliteit van perspectieven laten zien. Hoe kunnen kunstenaars en ontwerpers in hun werk openstaan voor de stemmen van de niet-menselijke entiteiten waarmee we samenleven?

Disobedient Bodies is het eerste publieke moment voor twee nieuw gevormde onderzoeksclusters aan KASK & Conservatorium: The Body Plural en Disobedient Practices. Leden van beide clusters presenteren hun werk en gaan in dialoog over deze thema's, waarbij ze nieuwe manieren uitnodigen om onze relaties met de entiteiten om ons heen te verbeelden.

Het evenement bestaat uit een kleine tentoonstelling, informele presentaties en een diepgaand gesprek over de raakvlakken tussen de boeken en de onderzoeksclusters. De avond wordt gemodereerd door curator en onderzoeker Edith Doove.

De volgende boeken komen aan bod:

• Tju|ho – Thoughtful Ways of Making and Walking

Tju|ho – Thoughtful Ways of Making and Walking, uitgegeven door Jap Sam Books, is een volledig tweetalige publicatie (Engels en Ju|'hoan) die aandacht besteedt aan doordacht ontwerp en laat zien hoe plaats en gemeenschap duurzame manieren van maken en lopen vormgeven.

Het boek concentreert zich op de re-creatie van de traditionele jachtsandaal N!ang N|osi in Nhoma, Namibië, en diens ware eigenaar, de Eland. Sinds 2021 is het project geëvolueerd door nauwe samenwerking met de Ju|'hoan-gemeenschappen van Nhoma en Tsumkwe.

In wezen is Tju|ho een levend proces van annotatie en hervertelling, bedoeld om verschillende manieren van waarnemen en omgaan met de omgeving te laten zien.

De publicatie is samengesteld door Catherine Willems, Festus Soroab, Anca Ușurelu en de Ju|'hoan Transcription Group in Tsumkwe, Namibië. Catherine Willems is verbonden aan het onderzoekscluster The Body Plural.

• Decentering Design – Practice in a More-than-human World

Een uitnodiging om verder te kijken dan het mensgerichte denken en een kijkje te nemen in de meer-dan-menselijke wereld. Door theorie en praktijk samen te brengen, biedt de publicatie strategieën, inzichten en oefeningen die een diepere gevoeligheid kweken voor de onderling verbonden meer-dan-menselijke gemeenschap die we vormen met alle levende wezens. Met diverse bijdragen van architecten, landschapsarchitecten, product- en interactieontwerpers, kunstenaars, fotografen, filosofen, academici, curatoren, beleidsmakers en beleidsmedewerkers. Met bijdragen van onder meer FormaFantasma, Superflux, Eva Meijer, Clemens Driessen, Mihnea Tanasescu, Dries Segers, Jacopo Leveratto en anderen.

Deze publicatie is het resultaat van een onderzoeksproject van Bert De Roo, Giliam Ganzevles, Mirte van Aalst en Glenn Deliège, en werd samengesteld en vormgegeven door Jurgen Maelfeyt. Uitgegeven door APE (Art Paper Editions). Een nieuw project, Intermediate Zones, van Bert De Roo, Giliam Ganzevles en Jerry Galle is verbonden aan het onderzoekscluster Disobedient Practices.

• Liberate the Machines!

Een persoonlijke ervaring van een dialoog met machines, verteld aan de hand van het maken van de experimentele film Mechanisms Common to Disparate Phenomena; #59. Door middel van deze vertelling ontwikkelt het boek een visie op hoe mensen kunnen leren van de apparaten die ze hebben gebouwd. De technische omgeving van de mens is een collectief product, een langdurig extern geheugen waaraan elke generatie bijdraagt, en het ontwerpen en ontwikkelen van technologie is daarom een vorm van politiek. Media-archeologie wordt gepresenteerd als een methode om deze collectieve constructie te onderzoeken.

Door Joost Rekveld, ontwerp door Isabelle Vigier. Uitgegeven door Studio Joost Rekveld en KASK & Conservatorium. Joost Rekveld is verbonden aan de onderzoekscluster Disobedient Practices.