20.04.26, 20:00, Jaron Vandevelde, Decentering Design, More than Human

De Atlas of Ovens is een artistiek onderzoek uitgevoerd door Clémentine Vaultier, Maximiliaan Royakkers en Ciel Grommen. Het richt zich op warmtepraktijken door de infrastructuren die deze bevatten en sturen te bestuderen en te gebruiken. Vanuit het idee dat warmte zowel een fysisch als een sociaal fenomeen is, onderzoeken we hoe ovens niet alleen functioneren als containers van fysieke energie, maar ook als relationele infrastructuren. Ovens zijn meer dan louter technische omhulsels die energieomzettingsprocessen sturen: ze stralen uit naar gemeenschappen en kunnen nieuwe vormen van sociale relaties voortbrengen.

In dit onderzoek wordt het immateriële van sociale praktijken tastbaar door het ontmoeten van bakcontexten en het transformeren van materialen. Door benaderingen te combineren die zijn gevoed door onze achtergrond in architectuur en keramiek, verzamelen we documenten en verhalen en discussiëren en speculeren we over vuur om meerdere kennis en ervaringen op het gebied van warmte en energie te verspreiden.

Ciel Grommen

Ciel Grommen is een Belgische architect-kunstenaar wiens transdisciplinaire praktijk zich bevindt op het snijvlak van architectuur, beeldende kunst en onderzoek. Ze studeerde architectuur aan de KU Leuven en behaalde een master in hedendaagse kunst aan HEAD – Genève, waar ze leerde kritische reflectie en uitwisseling te omarmen als onderdeel van artistieke ruimtelijke praktijk. Haar werk is geworteld in een diepe betrokkenheid bij contexten en gemeenschappen, vaak beginnend met het bewonen van specifieke plaatsen, deelnemen aan het lokale leven en het opbouwen van relaties met bewoners en materialen. Door middel van kaarten, constructies, installaties, evenementen en verhalen weeft Grommen nieuwe verhalen over samenleven, waarbij ze het publiek uitnodigt om opnieuw na te denken over hoe we ons verhouden tot ruimte, omgeving en elkaar.

Haar projecten verkennen vaak complexe sociale, politieke en ecologische kwesties, zoals seizoensgebondenheid en arbeid op het platteland van Europa, samenleven en migratie, en de politiek van openbare en privéruimte. In 2017 richtte ze het collectief Seasonal Neighbours op om vormen van samenleven in de Europese landbouw te onderzoeken, en ze heeft uitgebreid samengewerkt met Maximiliaan Royakkers aan langlopende onderzoeksprojecten zoals Le Paysage Ménagé, dat nieuwe manieren van bewonen van postindustriële landschappen voorstelt.

Samen met Clémentine Vaultier en Royakkers maakt Grommen deel uit van Atlas of Ovens, een lopend samenwerkingsproject rond infrastructuren voor warmte. Hoe en wat verbranden we, met wie delen we de warmte die daarbij vrijkomt? De kunstenaars onderzoeken hoe deze infrastructuren niet alleen materie kunnen transformeren, maar ook onze relaties met gemeenschappen en gebieden.

Het werk van Grommen is internationaal tentoongesteld in onder meer Artsonje Art Centre (Seoul), Live In Your Head Gallery (Genève), Z33 (Hasselt), maar ook in alledaagse omgevingen zoals openbare ruimtes en tijdelijke locaties, waardoor de grenzen tussen kunst, architectuur en geleefde ervaring vervagen.

Clémentine Vaultier

Clémentine Vaultier is een Franse kunstenaar gevestigd in Brussel, wiens transdisciplinaire praktijk een brug slaat tussen keramiek, performance, onderzoek en pedagogie. Ze studeerde af aan de master autonome vormgeving aan KASK & Conservatorium (2019), La Cambre in Keramiek (2017) en Central Saint Martins in Beeldende Kunst – contextuele praktijk (2011).

Hoewel ze is opgeleid als keramiste, richt haar werk zich op de omgeving van vuur – ze onderzoekt hoe warmte wordt gecreëerd, gedeeld en verteld als zowel een fysiek als sociaal fenomeen. Haar langetermijnonderzoek richt zich op de culturele, historische en materiële dimensies van warmte, waarbij ze verhalen verweeft door technisch, historisch en archiefmateriaal te creëren, te verzamelen en te herschikken in dialoog met anderen. Deze benadering onderzoekt warmte als een fundamentele menselijke behoefte die mensen, praktijken en gemeenschappen met elkaar verbindt.

Ze was mede-initiatiefneemster van Atlas of Ovens, een samenwerkingsproject met Ciel Grommen en Maximiliaan Royakkers, waarin warmte-infrastructuren – zoals ovens en bakrituelen – worden onderzocht als plaatsen die zowel fysieke warmte als sociale verbondenheid uitstralen.

Naast haar onderzoek bij Max en als artistiek medewerker bij Jubilee, werkt Vaultier als artistiek assistent op de afdeling keramiek van de Nationale Kunstschool La Cambre, waar ze transdisciplinaire cursussen over warmte en collectief bakken coördineert.

Maximiliaan Royakkers

Maximiliaan Royakkers (1988, BE) is een kunstenaar en architect gevestigd in Brussel. Zijn transdisciplinaire praktijk combineert artistieke, educatieve en architecturale benaderingen. Hij studeerde architectuur aan de KULeuven (2012), behaalde een master aan het Studio for Immediate Spaces van het Sandberg Instituut Amsterdam (2014) en maakte deel uit van het SPEAP-programma aan Science Po Paris (2024). In zijn praktijk onderzoekt hij sociale, politieke en ecologische relaties die zich in ruimtes ontvouwen. Zijn werk experimenteert met alternatieve vormen van samenleven en manieren om zich tot plaatsen te verhouden en ontvouwt zich door intensief veldwerk, collaboratief onderzoek en gesitueerde ruimtelijke en performatieve gebaren. Zijn werk ontwikkelt zich altijd in samenwerking met anderen: kunstenaars, lokale gemeenschappen en experts uit een breed scala van vakgebieden.

Recent werk richt zich op tijdelijke vormen van samenleven die voortkomen uit de industriële landbouw (Seasonal Neighbours), de transformatie van een voormalig kolenmijnlandschap (Le Paysage Ménagé) en onze relatie tot energie-infrastructuren (Atlas of Ovens).

Samen met Ciel Grommen heeft hij het onderzoekscollectief Seasonal Neighbours opgericht. Met Clémentine Vaultier en Grommen maakt Royakkers deel uit van Atlas of Ovens, een lopend samenwerkingsproject rond warmte-infrastructuren. Maximiliaan is lid van Jubilee, een platform voor artistiek onderzoek, en coördineert masterstudio's aan de faculteit Design Sciences van de UAntwerpen.

Zijn werken werden tentoongesteld in Bureau Europa, Jan Van Eyck Academie Maastricht, De Singel Antwerpen, Z33 Hasselt, Le Grand Hornu Mons, Beaux Arts Paris... maar verschijnen ook buiten institutionele contexten, in openbare ruimtes en in het dagelijkse leven van plaatsen.

Disarming Design From Palestine is een onafhankelijk, non-profit designplatform en label dat tot nadenken stemmend design stimuleert, geworteld in Palestijnse ervaringen. Het is meer dan een commercieel platform: het gebruikt design om verhalen te vertellen, aannames ter discussie te stellen en aan te zetten tot reflectie op het dagelijks leven onder bezetting. De objecten – van huishoudelijke gereedschappen en textiel tot sieraden en spelletjes – dragen persoonlijke verhalen, politieke realiteiten en culturele herinneringen met zich mee.

Het project, opgericht in 2012, brengt Palestijnse en internationale ontwerpers in dialoog met ambachtslieden door middel van collectieve workshops en gedeelde productieprocessen. Deze samenwerkingen vertalen geleefde realiteiten – zoals beperkte mobiliteit, ongelijke toegang tot hulpbronnen en alledaagse vormen van veerkracht – in tastbare artefacten die wereldwijd circuleren en lokale verhalen naar nieuwe contexten brengen en versterken.

In essentie positioneert Disarming Design From Palestine design als cultureel verzet; objecten fungeren als gespreksstarters, die dominante verhalen doorbreken en aanzetten tot reflectie over macht, solidariteit en de politiek die verweven is met het dagelijks leven.

In deze lezing bespreken Annelys de Vet, grafisch ontwerper en mede-initiatiefnemer, en Ibrahim Muhtadi, architect en ontwerper geboren in Gaza, de methodologie van het project, de samenwerkingen en de rol van design als culturele en politieke praktijk.

Annelys de Vet

Annelys de Vet, PhD, is een in België gevestigde ontwerper, onderzoeker en docent wiens praktijk zich richt op langdurige, participatieve ontwerpprojecten die zich bezighouden met urgente sociale en politieke kwesties. Haar werk onderzoekt de rol van design in het publieke en politieke discours en streeft naar de ontwikkeling van methoden, structuren en instrumenten die een pluralistische samenleving ondersteunen en versterken door middel van design. Design wordt benaderd als een vorm van kritische praktijk – een praktijk die kan fungeren als instrument voor activisme en sociale verandering en die een collectieve toekomst kan herontwerpen.

De Vet is de oprichter van Subjective Editions, een uitgeverij die regio's van binnenuit in kaart brengt – aan de hand van de ervaringen en perspectieven van lokale gemeenschappen. De serie omvat onder meer de Subjective Atlas of Bosnia & Herzegovina (2025), de Subjective Atlas of Brussels (2018) en de Subjective Atlas of Palestine (2007).

Ze is ook medeoprichter van Disarming Design from Palestine, een designplatform dat tot nadenken stemmende ambachtelijke producten ontwikkelt in en met betrekking tot Palestina. Het initiatief stimuleert alternatieve verhalen die de dominante voorstellingen van het leven onder bezetting uitdagen door middel van kritisch ontwerp en internationale uitwisseling.

De Vet voltooide haar doctoraatsonderzoek aan Sint Lucas Antwerpen / ARIA in 2024, met het proefschrift Disarming Design: Politics of Participatory Practices, en is momenteel postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen.

Van 2020 tot 2022 leidde De Vet het tijdelijke masterprogramma Disarming Design aan het Sandberg Instituut in Amsterdam, een experimenteel curriculum dat ontwerppraktijken in contexten van onderdrukking onderzoekt. Eerder was ze van 2009 tot 2019 cursusdirecteur van het MA Design-programma van het instituut en momenteel geeft ze les in de masteropleiding Context: Socio-Political aan de Sint Lucas School of Arts in Antwerpen. Ze geeft regelmatig lezingen en workshops over alternatieve cartografie, kritische pedagogie en relationeel ontwerp.

Ibrahim Muhtadi

Ibrahim Muhtadi is een Palestijnse ontwerper en architect uit Gaza-stad. Hij heeft een masterdiploma in architectuur en houdt zich bezig met architectuur, product- en sieradenontwerp, kalligrafie en cultureel vakmanschap. Zijn multidisciplinaire praktijk put uit cultureel erfgoed en identiteit, waarbij hij traditionele vormen herinterpreteert tot hedendaagse uitingen.

Zijn professionele ervaring omvat langdurige samenwerking met organisaties in Gaza, zoals het Sulafa Embroidery Centre van UNRWA, en hij was hoofdontwerper bij Atfaluna Crafts, waar hij een centrale rol speelde in productontwerp, ambachtelijke productie en bedrijfsontwikkeling. Ibrahim heeft ook samengewerkt met tal van culturele instellingen en sociale initiatieven, zowel lokaal als internationaal, waarbij hij design gebruikte als instrument voor empowerment en het behoud van cultureel erfgoed.

Momenteel werkt hij vanuit zijn studio in Brussel samen met Disarming Design, waar hij bijdraagt aan productieontwikkeling, kwaliteitscontrole, communicatie en verkoopcoördinatie. Daarnaast vertegenwoordigt hij de organisatie op culturele evenementen, workshops, markten en openbare activiteiten.

Ibrahim is medevoorzitter en ontwerpadviseur van het in het Verenigd Koninkrijk gevestigde Palestinian History Tapestry, waar hij sinds 2012 een belangrijke bijdrage levert door creatieve en technische begeleiding te bieden op het gebied van borduurontwerp en grootschalige textielproductie.

Hij heeft deelgenomen aan talrijke lokale en internationale designtentoonstellingen, markten en culturele evenementen, waarbij hij Palestijns design promootte als een vorm van storytelling en culturele continuïteit. Hij is alumnus van het International Visitor Leadership Program (IVLP), VS (2016). Na de verwoesting van zijn studio in Gaza-stad in 2023 zet Ibrahim zijn professionele praktijk voort vanuit België.

Door zijn ontwerppraktijk en samenwerking met Disarming Design heeft hij bijgedragen aan de ontwikkeling en het ontwerp van verschillende producten die nu deel uitmaken van de Disarming Design-collectie.

Waar zorg vaak wordt gemeten in tijd en systemen, openen design en kunst ruimte voor aandacht, nabijheid en betekenis. Ze vertragen, stellen vragen en maken zichtbaar wat vaak onuitgesproken blijft: hoe zorg voelt, hoe ze wordt gedeeld en hoe ze vorm krijgt in het alledaagse.

In deze lezing ontmoeten twee praktijken elkaar. De Ambulanten brengen kunst binnen in een woonzorgcontext en werken met kleine, zorgzame gebaren die relaties verdiepen en het dagelijkse leven verzachten. Merel Stolker onderzoekt vanuit haar kunstpraktijk hoe sociale structuren en interacties onze omgang met elkaar vormgeven, en hoe deze via participatieve en performatieve methodes kunnen worden opengebroken.

Samen tonen de sprekers hoe kunst en design zorg kunnen benaderen als een gedeelde, menselijke praktijk — gedragen door aandacht, verbeelding en ontmoeting.

Merel Stolker 

Merel Stolker(°1992, NL) werkt ergens tussen rituelen, beeldende kunst en sociaal-artistieke praktijken. Haar werk ontstaat altijd in interactie met anderen. Het neemt de vorm aan van interactieve rituelen, scores, teksten en handgemaakte tools van keramiek of textiel. Deze ontstaan binnen langdurige participatieve trajecten, waarin proces en menselijkheid altijd voorop staan. Gefascineerd door onze dagelijkse omgangsvormen zoekt ze naar nieuwe manieren van samen zijn, waarbij er ruimte is voor de mooie en minder mooie kanten van het leven.

Merel behaalde een bachelor Beeldende Kunst aan St. Joost Den Bosch (NL) en een master Autonome Vormgeving aan KASK & Conservatorium (Gent). Ze is gevestigd in Gent (BE) en werkte samen met onder meer Kunsthal Gent, 30CC Leuven, workspacebrussels, KOAS Brussel, Lasso Brussel, manoeuvre Gent en CAMPUSatelier Gent. Haar werk was te zien bij Kunst & Zwalm, Het Entrepot Brugge en BLANCO Gent.

De Ambulanten

De Ambulanten is een collectief opgericht door Rasa Alksnyte, Justine Maxelon en Ann Weckx. Rasa Alksnyte is een multidisciplinaire kunstenaar die zich richt op participatieve praktijken en acties. De afgelopen jaren is ze vooral actief geweest in het werken met neurodiverse groepen en mensen uit andere kwetsbare lagen van de samenleving. Ze is lid van het internationale netwerk FoAM en artistiek medewerker bij MUS-E.

Justine Maxelon is een danseres en performancekunstenaar wiens artistieke praktijk de relatie tussen stem, lichaam en omgeving onderzoekt. Haar werk gaat over improvisatie, herhalingsstructuren, vocale identiteiten, luisteren en zorg. In 2015 richtte ze samen met Caroline Daish en Michel Yang oracle op, een lichaams-stemoefening. Ze is lid van de kerngroep van State of the Arts en Engagement Arts.

Ann Weckx werkte 25 jaar in de podiumkunsten, eerst als kostuumontwerpster, later ook als scenografe. Sinds 2016 werkt ze deeltijds bij TOPAZ, het palliatieve, ondersteunende dagcentrum van het UZ Brussel, waar ze verbindingen legt tussen cultuur en zorg. Ze maakt ook eigen artistiek werk, zoals installaties en foto's.

Drie recent voltooide boekprojecten vormen de inspiratie voor een avond vol reflectie. Vanuit zeer verschillende invalshoeken zoeken deze projecten naar manieren om verder te denken en handelen dan het antropocentrisme. Ze dagen het idee uit dat de mens de enige dominante schepper van de wereld is, en willen in plaats daarvan een rijke pluraliteit van perspectieven laten zien. Hoe kunnen kunstenaars en ontwerpers in hun werk openstaan voor de stemmen van de niet-menselijke entiteiten waarmee we samenleven?

Disobedient Bodies is het eerste publieke moment voor twee nieuw gevormde onderzoeksclusters aan KASK & Conservatorium: The Body Plural en Disobedient Practices. Leden van beide clusters presenteren hun werk en gaan in dialoog over deze thema's, waarbij ze nieuwe manieren uitnodigen om onze relaties met de entiteiten om ons heen te verbeelden.

Het evenement bestaat uit een kleine tentoonstelling, informele presentaties en een diepgaand gesprek over de raakvlakken tussen de boeken en de onderzoeksclusters. De avond wordt gemodereerd door curator en onderzoeker Edith Doove.

De volgende boeken komen aan bod:

• Tju|ho – Thoughtful Ways of Making and Walking

Tju|ho – Thoughtful Ways of Making and Walking, uitgegeven door Jap Sam Books, is een volledig tweetalige publicatie (Engels en Ju|'hoan) die aandacht besteedt aan doordacht ontwerp en laat zien hoe plaats en gemeenschap duurzame manieren van maken en lopen vormgeven.

Het boek concentreert zich op de re-creatie van de traditionele jachtsandaal N!ang N|osi in Nhoma, Namibië, en diens ware eigenaar, de Eland. Sinds 2021 is het project geëvolueerd door nauwe samenwerking met de Ju|'hoan-gemeenschappen van Nhoma en Tsumkwe.

In wezen is Tju|ho een levend proces van annotatie en hervertelling, bedoeld om verschillende manieren van waarnemen en omgaan met de omgeving te laten zien.

De publicatie is samengesteld door Catherine Willems, Festus Soroab, Anca Ușurelu en de Ju|'hoan Transcription Group in Tsumkwe, Namibië. Catherine Willems is verbonden aan het onderzoekscluster The Body Plural.

• Decentering Design – Practice in a More-than-human World

Een uitnodiging om verder te kijken dan het mensgerichte denken en een kijkje te nemen in de meer-dan-menselijke wereld. Door theorie en praktijk samen te brengen, biedt de publicatie strategieën, inzichten en oefeningen die een diepere gevoeligheid kweken voor de onderling verbonden meer-dan-menselijke gemeenschap die we vormen met alle levende wezens. Met diverse bijdragen van architecten, landschapsarchitecten, product- en interactieontwerpers, kunstenaars, fotografen, filosofen, academici, curatoren, beleidsmakers en beleidsmedewerkers. Met bijdragen van onder meer FormaFantasma, Superflux, Eva Meijer, Clemens Driessen, Mihnea Tanasescu, Dries Segers, Jacopo Leveratto en anderen.

Deze publicatie is het resultaat van een onderzoeksproject van Bert De Roo, Giliam Ganzevles, Mirte van Aalst en Glenn Deliège, en werd samengesteld en vormgegeven door Jurgen Maelfeyt. Uitgegeven door APE (Art Paper Editions). Een nieuw project, Intermediate Zones, van Bert De Roo, Giliam Ganzevles en Jerry Galle is verbonden aan het onderzoekscluster Disobedient Practices.

• Liberate the Machines!

Een persoonlijke ervaring van een dialoog met machines, verteld aan de hand van het maken van de experimentele film Mechanisms Common to Disparate Phenomena; #59. Door middel van deze vertelling ontwikkelt het boek een visie op hoe mensen kunnen leren van de apparaten die ze hebben gebouwd. De technische omgeving van de mens is een collectief product, een langdurig extern geheugen waaraan elke generatie bijdraagt, en het ontwerpen en ontwikkelen van technologie is daarom een vorm van politiek. Media-archeologie wordt gepresenteerd als een methode om deze collectieve constructie te onderzoeken.

Door Joost Rekveld, ontwerp door Isabelle Vigier. Uitgegeven door Studio Joost Rekveld en KASK & Conservatorium. Joost Rekveld is verbonden aan de onderzoekscluster Disobedient Practices.

Marlene Huissoud (FR) & Decentering Design (BE), gemodereerd door Anna Luyten (BE)

Design x More-than-Human verdiept zich in het groeiende besef dat wij mensen niet de enige bewoners van onze planeet zijn met een uniek perspectief. Steeds meer ontwerpers en kunstenaars onderzoeken wat we kunnen leren van niet-menselijke organismen waarmee we onze planeet delen en hoe we een dialoog tussen verschillende soorten tot stand kunnen brengen. Het wordt dringend tijd dat design zijn exploitatie van niet-menselijke soorten en hun materialen onderkent. We bevinden ons op een scharniermoment dat pleit om een designbenadering waarbij rekening gehouden wordt met de meer-dan-menselijke wereld.

Marlene Huissoud (FR)

Marlène Huissoud is een experimenteel ontwerper uit Parijs, werkzaam in de kunst- en designwereld. In 2014 behaalde ze een MA in Material Futures aan de Central Saint Martins School of Art and Design in Londen met From Insects, een onderzoeksproject naar materialen afkomstig van insecten, zoals de honingbij en de Indische zijderups. Haar werk daagt de conventionele ontwerpnormen uit en zet ons aan het denken over de ethische implicaties van onze relatie met natuurlijke grondstoffen en de rol van design in de wereld van vandaag. Door de chaos van de natuur te verenigen met de menselijke neiging om overal betekenis aan te geven, zet haar werk aan tot nadenken over de vraag of het misschien beter is om de wereld gewoon zijn gang te laten gaan. Haar creaties nodigen ons uit om onze menselijke impact op de aarde te heroverwegen en pleiten voor verantwoordelijke actie.

Decentering Design (BE) | vertegenwoordigd door Glenn Deliège

Decentering Design is een onderzoekseenheid die zich richt op hoe ontwerpers kunnen leren werken in en voor een meer-dan-menselijke wereld. Hun basisprincipe is dat ontwerpen voor een meer-dan-menselijke wereld vereist dat de menselijke ervaring gedecentraliseerd wordt binnen het ontwerpproces. Dit is een noodzakelijke stap naar het erkennen van onze wereld als een gedeelde omgeving die is opgebouwd uit een veelheid aan perspectieven. Paradoxaal genoeg begint zo’n decentralisatie van de menselijke ervaring met een herontdekking van onze eigen zintuiglijkheid. Onze zintuigen zijn geen passieve sensoren die de omgeving registreren, maar actieve organen waarmee we kunnen deelnemen aan een wereld waarvan we overduidelijk deel uitmaken, maar die tegelijkertijd onszelf overstijgt: een gedeelde, meer-dan-menselijke werkelijkheid. Door het gebruik en de ontwikkeling van speculatieve ontwerpmethodologieën, beoogt Decentering Design manieren in kaart brengen waarop ontwerpers rekening kunnen houden met de meer-dan-menselijke wereld in hun praktijk.

Decentering Design maakt deel uit van het onderzoekscentrum Futures through Design van HOGENT en Howest, ondersteund door KASK & Conservatorium.

Design Dialogues

Design x More-than-Human maakt deel uit van de gecureerde lezingenreeks Design Dialogues georganiseerd door KASK & Conservatorium / HOGENT en Howest, en Design Museum Gent. Eigenzinnige stemmen uit het brede ontwerpveld worden uitgenodigd om te reflecteren over de rol en toekomst van design in een veranderende wereld. Elke Design Dialogue start met verdiepende presentaties van de sprekers rond een specifiek thema, gevolgd door een kritisch gemodereerd gesprek en wordt afgesloten met een open discussie tussen de sprekers en het publiek. Onze missie: engagerende perspectieven aanreiken die ons kunnen helpen bij de uitdagingen van vandaag en morgen.