Melody Van Gompel
Radical Vulnerability

Melody Van Gompel, afgestudeerd aan KASK & het Conservatorium, creëert vanuit haar instinct. We brachten een warme middag door in het huis van haar moeder in Brussel, een ruimte die zij stilletjes associeert met een baarmoeder. Ze stelt zich voor dat ze optreedt voor zowel menselijke als niet-menselijke lichamen – zelfs voor het kleinste organisme. Haar werk opent een kwetsbare dialoog tussen performer en publiek, waarbij de blik naar binnen wordt gericht om vrouwelijkheid, verlangen en transformatie te verkennen. De kern ervan wordt gevormd door een fascinatie voor de onbewerkte reacties van het lichaam: eerst voelen, dan pas begrijpen.

LOBNA MORSI
Wat studeerde je bij KASK & Conservatorium?

Ik heb vijf jaar drama gestudeerd en mijn master in twee jaar afgerond. Hoewel ik een opleiding in drama heb gevolgd, is mijn artistieke praktijk eigenlijk een verstrengeling van verschillende vormen. Ik werk met beweging, tekst, zang, muziek – alles begint bij het lichaam. Mijn lichaam is het uitgangspunt van het creatieve proces.

Ik ben geïnteresseerd in het creëren van andere werelden door middel van decontextualisatie: elementen plaatsen waar ze niet ‘thuishoren’ om een gevoel van vervreemding te creëren dat het publiek uitnodigt om opnieuw na te denken over wat ze zien. Het gaat om decontextualisatie – van beelden, van betekenis, van verwachtingen.

LM
Zoals je al zei, beweeg je je tussen menselijke en niet-menselijke lichamen. Wat trekt je naar die tussenruimte?

Die ruimte biedt volop mogelijkheden voor dialoog, maar ook een gevoel van leegte, waarin ik een overvloed vind — iets wat ik nog steeds aan het verkennen ben. Niet alleen via taal, maar ook via stilte, zintuiglijke waarneming en aanwezigheid. Stilte op zich kan heel luid zijn; ze kan iets suggereren zonder het te definiëren.

Ik probeer het publiek niet voor te schrijven wat ze moeten zien. Het gaat meer om het delen van een ruimte waar iets kan ontstaan terwijl we allemaal samen op hetzelfde moment aanwezig zijn. Begrip komt niet per se voort uit woorden; het kan ook via de zintuigen tot stand komen: via geluid, geur, smaak of verbeelding.

LM
Wanneer realiseerde je je dat dit de richting was die je praktijk opging?

Het is er altijd al geweest. Creëren was voor mij nooit echt een keuze; het was een noodzaak. Als kind creëerde ik instinctief andere werelden om te ontsnappen en ruimte voor mezelf te claimen. Ik begon met tekenen en stapte daarna over op andere vormen. Het ontwikkelde zich allemaal heel instinctief. Ik koos niet voor een bepaalde methode; ik volgde iets dat er al was. Mijn werk is heel belichaamd – zelfs vleselijk. Ik ben geïnteresseerd in innerlijke beweging: het lichaam van binnenuit verkennen, maar zonder erin vast te komen zitten. Ik wil me door lichamen heen bewegen, door transformatie heen. Alles is in beweging.

Ik probeer het publiek niet voor te schrijven wat ze moeten zien. Het gaat er meer om een ruimte te delen waarin iets kan ontstaan terwijl we allemaal samen op hetzelfde moment aanwezig zijn. Begrip komt niet per se voort uit woorden; het kan ook via de zintuigen tot stand komen: via geluid, geur, smaak of verbeelding.

Ik ben geïnteresseerd in het ontrafelen van taal en betekenis. Woorden zijn constructies, en als je ze op een andere manier gebruikt, openen ze nieuwe mogelijkheden. Dat is waar die heftige magie ontstaat.

LM
Er spreekt een sterk gevoel van kwetsbaarheid uit je werk. Wat kun je daardoor ontdekken of onthullen?

Hierdoor kan ik beide doen. Door me kwetsbaar op te stellen kan ik iets aanraken en blootleggen wat ik ‘verlangen’ zou noemen.

Ik noem het graag radicale kwetsbaarheid – een poging om naar binnen te keren, terwijl je die beweging tegelijkertijd naar buiten brengt. Soms omschrijf ik het als ‘womb(e)longing’, het verlangen om terug te keren naar een toestand van vóór alles vastlag, vóór identiteit en verhaal volledig vorm hadden gekregen.

Het is een existentiële beweging: een zoektocht naar iets wat we ons niet helemaal kunnen herinneren, maar waarmee we ons toch verbonden voelen. Dat houdt ook verband met intergenerationele ervaringen, ervaringen die we erven zonder dat we ons daar altijd bewust van zijn.

Voor mij is creëren een manier om met dat verlangen om te gaan. Niet om het op te lossen, maar om ermee te leven, het te delen en er misschien doorheen te genezen.

LM

In je huidige project PLAY/BOY! onderzoek je een naar binnen gerichte of omgekeerde blik. Wat gebeurt er als je de blik naar binnen richt?

De blik naar binnen richten houdt opnieuw verband met kwetsbaarheid. Het is ook een reactie op de manier waarop lichamen, en met name vrouwelijke lichamen, door de geschiedenis heen van buitenaf zijn bekeken en gedefinieerd, vaak door mannen.

Voor mij is de blik naar binnen richten een manier om iets terug te winnen. Het is een subjectief, belichaamd perspectief, en een manier om te vragen: hoe voelt het om in dit lichaam te zijn?

Dat is wat ik onderzoek in PLAY/BOY! — met behulp van camera’s, live reacties en meerdere observatieniveaus. De blik raakt gefragmenteerd: ik zie mezelf, het publiek ziet mij, zij zien hoe ze zelf bekeken worden. Zo ontstaat een complex samenspel van perspectieven. Dat kan ongemakkelijk zijn, maar dat ongemak is juist belangrijk. Het creëert een ruimte waarin iets nieuws kan gebeuren.

LM
Wat heb je door deze blik naar binnen ontdekt, zowel over jezelf als over het publiek?

Wat me opvalt, is een gevoel van ongemak, zowel bij mezelf als bij het publiek. Maar ik zie dat ongemak als een vruchtbare ruimte. Het is een soort ‘grijze zone’ waarin mensen niet goed weten hoe ze zich moeten opstellen. Ik word me heel bewust van kleine reacties: mensen die verschuiven, hoesten, wegkijken. Deze reacties zeggen iets over hoe we omgaan met lichamen, intimiteit en blootstelling.

De voorstelling is heel intiem, en dat zorgt voor spanning. Maar binnen die spanning ontstaat er ook een band. Het is altijd een dialoog tussen mij en het publiek.

Het is interessant dat veel queer- en transpersonen sterk op het werk hebben gereageerd. Hoewel ik zelf geen transvrouw ben, herkennen sommige mensen er aspecten van transformatie en veranderlijkheid in. Dat heeft me aan het denken gezet over hoe mijn werk weerklank vindt buiten mijn eigen identiteit.

LM
In hoeverre heeft je tijd bij KASK & Conservatorium je werkwijze beïnvloed?

De school gaf me veel vrijheid om mijn eigen weg te verkennen. Vanaf het begin had ik een duidelijk beeld van wat ik wilde nastreven, en daar ben ik trouw aan gebleven.

Tegelijkertijd vond ik niet altijd artistieke raakvlakken binnen mijn klas. Veel mensen waren geïnteresseerd in andere benaderingen, en dat zorgde voor een zekere afstand. Maar het spoorde me ook aan om samenwerkingen buiten mijn directe omgeving te zoeken. Mijn docenten waren erg ondersteunend, en de opleiding zelf is vrij open. Drama aan KASK & het Conservatorium beperkt zich niet tot acteren; er is ruimte voor veel verschillende praktijken naast elkaar. Tijdens onze audities vroegen ze me voor wie ik zou optreden, en ik zei: voor elk klein wezen, ik zou zelfs in de ruimte optreden als ik dat kon!

Voor mij ging het niet om het worden van een acteur. Het ging om becoming – het verkennen van transformatie, het in vraag stellen van identiteit en het dieper ingaan op wat het betekent om te bestaan als mens.

LM

Wat hoop je dat het publiek ervaart wanneer het met je werk in aanraking komt?

Ik hoop dat ze eerst voelen en pas daarna begrijpen. We zijn er vaak op getraind om begrip voorop te stellen, maar ik ben meer geïnteresseerd in onmiddellijke, fysieke en emotionele reacties. Gevoel kan een ander soort kennis ontsluiten. Ik wil dat het publiek iets doormaakt en een verschuiving ervaart, ook al is dat ongemakkelijk. Dat ongemak kan het begin zijn van verbeelding, van reflectie. Uiteindelijk gaat het om het creëren van een gedeelde ruimte waar iets tussen ons kan gebeuren. Het is een kwetsbaar maar krachtig moment waarop al onze verschillende realiteiten elkaar kortstondig ontmoeten; samen waarnemen, worden en bestaan, al is het maar voor een fractie van een seconde.