Twee jaar in de wereld van Messiaen

LINDE VERJANS
Wanneer ik pianist Bert Lasseel spreek, gaat de zomer net zijn derde hittegolf in. Een paar maanden eerder, in juni, studeerde hij af aan de opleiding muziek van KASK & Conservatorium met het meer dan twee uur durende Vingt Regards sur l’Enfant Jésus van Messiaen. Nu ligt de toekomst met al zijn mogelijkheden voor hem open.

LV
Hoe ben je in de muziekwereld terechtgekomen?

BERT LASSSEEL 
Ik denk dat ik een laatbloeier ben. Rond mijn vijftiende wist ik niet wat ik met mijn leven wou doen. Ik liep een beetje verloren. Tot ik Beethoven ontdekte. Hij is voor mij de ingang tot de klassieke muziek geweest. Direct was voor mij duidelijk dat ik muziek wou leren spelen en dat ik dat de rest van mijn leven zou willen doen.

LV
Dat klinkt behoorlijk radicaal.

BL
Voor mij was het nu eenmaal heel helder: het moest dat zijn. Ik ben direct vrij intensief piano beginnen studeren. Een paar maanden later maakte ik de switch naar het KSO en nog een paar jaar daarna ben ik aan KASK & Conservatorium begonnen.

LV
Geen evidentie, als je nog maar net begonnen bent met een instrument.

BL
Nee, en toch… het had niks anders kunnen worden. En op een manier is het makkelijk om ergens volledig voor te gaan. Je weet ieder moment van de dag wat je doel is en wat je moet doen.

LV
Was je keuze voor KASK & Conservatorium ook zo evident?

BL
Ik wou hedendaagse muziek doen en daar staat de school om bekend. Er is een goede compositieklas en tijdens de projectweek is er bijvoorbeeld ook aandacht voor hedendaags repertoire. Alles werkt mee. Je kan in een heel gemoedelijke sfeer met die nieuwe muziek bezig zijn. En natuurlijk wou ik me ook heel graag bij Daan (Vandewalle, nvdr) specialiseren. Ik hou van zijn nonchalance, die haaks stond op de nogal strenge, Russische manier van spelen die ik bij een eerdere docent mocht ervaren. Hij heeft het speelplezier centraal gesteld en dat heeft me enorm veel deugd gedaan. Het heeft me geholpen om meer relaxt te zijn tijdens het spelen en alles meer te kunnen relativeren. Tegelijk legde hij de lat heel hoog als het aankwam op partituurverwerking. Ik moest van bij het begin veel moeilijk repertoire snel in de vingers krijgen. Daardoor krijg je een soort van professionele attitude, waar ik van hou: ik heb graag dat het vooruit gaat.

LV
Je vertelde net dat je liefde voor muziek als een soort coup de foudre begon met Beethoven. Speelt hij nog altijd een belangrijke rol in je leven als muzikant?

BL
Niet echt. Ik ben al vrij snel bij de twintigste-eeuwse pianomuziek uitgekomen, via Schönberg en later dus ook Messiaen. Het repertoire uit de vorige eeuw spreekt me het meeste aan. Ook dat is trouwens leuk aan de school: het gaat er hier allemaal iets vrijer en persoonlijker aan toe dan op andere conservatoria. Neem nu bijvoorbeeld de invulling van een examen. Op de meeste conservatoria moet je programma voldoen aan strikte regels: werken uit verschillende stijlperiodes, een concerto, een solowerk. Dat is totaal niet hoe je een concertprogramma zou samenstellen. In Gent kreeg ik de kans om echt mijn ding te doen en mijn eigen visie te volgen. Ik heb me tijdens mijn master twee jaar lang met het werk van Messiaen mogen bezighouden en heb me daardoor enorm kunnen verdiepen in zijn wereld. Die focus had ik me ergens anders niet kunnen veroorloven.

LV
Ondertussen ben je een Messiaen-specialist. Is de liefde na twee jaar nog altijd even groot, groter misschien? Of heb je even wat afstand nodig?

BL
Eerder dat laatste (lacht). Nee, eigenlijk is het allebei waar: ik ben hem alleen maar meer gaan waarderen. Tegelijk is het goed om nu even plaats te maken voor andere dingen.

LV
Zoals?

BL
In maart volgend jaar mag ik het concerto van Ligeti spelen met studenten van Tom De Cock en in het najaar is er een samenwerking met Spectra rond de muziek van Lucien Goethals.

LV
Speelkansen die je via de school aangereikt krijgt?

BL
Ja, inderdaad. Ook dat is zo leuk aan KASK & Conservatorium: je maakt makkelijk connecties, de sfeer is top en je krijgt veel kansen.

LV
Wat spreekt je zo aan in het werk van Messiaen?

BL
Hij heeft zo’n grote eigenheid, met zijn eigen harmonisch systeem, die religieuze obsessie en zijn onmetelijke liefde voor de natuur. Het geeft ongelofelijk veel voldoening om je intensief met zijn oeuvre bezig te houden.

LV
Misschien delen jullie dat vermogen tot hyperfocus wel. Net zoals jij direct zeker wist dat je muzikant wou worden, deed Messiaen exact wat hij wou doen en volgde hij zijn eigen weg.

BL
(Denkt na) Misschien wel. Al was het bij hem echt een levenswerk. Ik weet niet of ik me zo lang op hetzelfde zal blijven focussen.

LV
Naar wie kijk je, naast Messiaen, nog op?

BL
Er is een Amerikaanse pianist, Frederic Chiu, die naar mijn mening ondergewaardeerd wordt. Ik heb veel opgestoken van zijn manier van studeren en zijn intellectuele benadering van muziek. Ook Glenn Gould bewonder ik om die reden. Hij nam het vertolken van muziek zo ongelofelijk serieus en hij was er geweldig creatief mee.

LV
Is dat een aanpak die je zelf ook toepast?

BL
Dat zou ik wel willen, maar de muziek waar ik tot nu toe veel mee bezig geweest ben, is niet zo flexibel qua interpretatie. Ik vind dat niet erg. Maar met Bach kan je bijna alles doen. Met Messiaen niet. Muziek wordt doorheen de geschiedenis altijd maar specifieker, er is minder ruimte in de partituur voor eigen invulling. Voor Messiaen heb je een uitstekende piano en een grote zaal nodig. Die muziek is zo extreem. Als je bepaalde dingen niet respecteert, maak je het echt kapot, terwijl Bach in allerlei situaties, op uiteenlopende instrumenten altijd overeind blijft.