Ecologies of Transnational Solidarity Cinema

De Libanese journaliste en cineaste Jocelyne Saab staat bekend om haar sterk politiek geëngageerde films, die ze maakte tijdens een carrière in de jaren 70 tot aan haar overlijden in 2019. Met meer dan veertig titels op haar palmares bracht Saab de verzwegen verhalen uit de Arabische wereld in beeld en gaf ze een stem aan gemarginaliseerde en onderdrukte gemeenschappen. Tijdens deze avond herbezoeken we haar vechtlustig doch genuanceerd oeuvre met twee van haar krachtigste wapenfeiten.

In de kortfilm Palestinian Women (1974) verzetten Palestijnse vrouwen zich tegen de Israëlische bezetting van hun land, via onderwijs én gewapend verzet. Met Letter From Beirut (1978) keert Saab terug naar Libanon, waar ze zichzelf regisseert in een poëtische relaas dat de sluipende voortzetting van het conflict in vraag stelt. Vervolgens vertrekt ze naar Zuid-Libanon, dat door Israël wordt bezet. Daar documenteert ze, voor het eerst sinds het begin van de burgeroorlog, het Palestijnse verzet aan de grens.

Deze avond vindt plaats in kader van het boek Jocelyne Saab: Inventory 1973–1983 (2024), over de opkomst van linkse politieke bewegingen, gewapende revoluties en publieke strijd in de Arabische wereld. Na de vertoning volgt er een Q&A met auteurs Mohanad Yaqubi, Mathilde Rouxel en Elettra Bisogno.

Mohanad Yaqubi en Mathilde Rouxel lanceren de publicatie Jocelyne Saab: Inventory 1973–1983 bij Sharjah Art Foundation in de Verenigde Arabische Emiraten.

Duik in de baanbrekende filmografie van Jocelyne Saab met redacteur en onderzoeker Mohanad Yaqubi en Mathilde Rouxel, een Arabisch filmonderzoeker en filmprogrammeur. Deze lezing wordt gehouden in combinatie met de lancering van Yaqubi's publicatie Jocelyne Saab: Inventory 1973–1983, die reflecteert op de opkomst van politieke filmproducties en de bredere context van Saabs werk van 1973 tot 1983. Het gesprek wordt voorafgegaan door een vertoning van twee films van Saab: South Lebanon: The Story of a Village Under Siege (1976) en Les Femmes palestiniennes [Palestijnse vrouwen] (1974).

Mohanad Yaqubi is een van de oprichters van Idioms Film, een arthouseproductiebedrijf dat in 2004 in Ramallah werd opgericht. Hij is ook lid van Subversive Film, een curatorcollectief dat zich richt op het onderzoeken en herdistribueren van militante cinema uit Palestina en daarbuiten. Sinds 2017 is hij docent en onderzoeker aan de KASK School of the Arts in Gent. Zijn eerste speelfilm, Off Frame AKA Revolution Until Victory (2016), ging in première op het Toronto International Film Festival, de Berlinale, Cinéma du réel, het Dubai International Film Festival en het Carthage Film Festival. Zijn tweede speelfilm, R21 AKA Restoring Solidarity (2022), debuteerde op documenta fifteen, IDFA, het Marrakesh Film Festival, True/False Film Fest en het Melbourne International Film Festival.

Mathilde Rouxel is gespecialiseerd in de geschiedenis van de cinema in Arabische landen, met name de verzetscinema sinds de jaren zestig. Ze is artistiek directeur van het Aflam Festival in Marseille en het Franco-Arab Film Festival in Noisy-le-Sec. Ze heeft verschillende publicaties geschreven en geredigeerd over het werk van Jocelyne Saab, met wie ze tijdens de laatste jaren van Saabs leven heeft samengewerkt. Ze is ook medeoprichtster van de Jocelyne Saab Association en het Archive Circulation Initiative, die het bewustzijn over de uitdagingen van het behoud van filmerfgoed vergroten en technische kennis over film en analoge technologie delen door middel van onderzoek en opleidingsworkshops in Arabische landen.

Door persoonlijke omstandigheden gaat de luistersessie  van Christina Hazboun niet door op 24.04.25.

De onderzoekscluster The Art of Resonance – The Resonance of Art organiseert vanaf november 2024 een reeks informele luistersessies met internationale kunstenaars en onderzoekers, met het oog (en oor) op het cultiveren van een sonische gevoeligheid en relationaliteit.

Christina Hazboun

Christina Hazboun is een Sonic Agent. Ze surft over geluidsgolven op zoek naar oor-gasmes en onderzoekt muziek en geluid in ruimte, tijd en maatschappij. Haar veelzijdige avonturen met muziek en geluid manifesteren zich via een intersectioneel web van activiteiten gericht op het versterken van de stemmen van de onderhoordenden uit de SWANA-regio en de globale meerderheid via poëtische en op onderzoek gebaseerde teksten, audio/geluidscollages, workshops en curatie met een focus op muziekindustrieën, genderdiversiteit en digitale connectiviteit. Haar belangrijkste werkterrein is het vergroten van de zichtbaarheid en hoorbaarheid van nieuwe geluiden en muziek uit West-Azië, Noord-Afrika en het zuiden van de wereld, waarbij ze hybride, diverse en krachtige stemmen deelt met diegenen die een open oor hebben.

Voor deze vierde editie van ‘Archives in Dialogue’ worden leden van het collectief Forum Lenteng uit Jakarta uitgenodigd. Ze onderzoeken en produceren films over de geschiedenis van de Indonesische cinema en in het bijzonder de filmproductie tijdens het Soeharto New Orderregime (1966-1998).

In 1966 greep generaal Soeharto de macht in Indonesië en bleef zelfverklaarde ‘vader van het Indonesiche volk’ tot 1998. Deze regeerperiode werd overschaduwd door een antisocialistische houding met wreedheden tegen zijn opposanten. Soeharto noemde zijn bewind, dat zich fel afzette tegen het communisme, het socialisme en de islam, de ‘Nieuwe Orde’ (Orde Baru). Hij onderbouwde zijn visie op de geschiedenis met een reeks propagandistische films, waarvan sommige verplicht op scholen werden vertoond en jaarlijks op tv werden uitgezonden.

Het is hoog tijd voor een hernieuwde blik op de Nieuwe Orde cinema, bij voorkeur door de licht ironische bril van Yuki Aditya en I Gde Mika, die met The Myriad of Faces of the Future Challengers op de gekste plekken nog vleugjes ondermijning weten te vinden en dissonantie laten horen. De film is rigoureus opgebouwd met YouTube-materiaal, want dat is het ware geheugen en de echte cinematheek van een land dat nauwelijks interesse heeft voor iets hoogdravends als filmgeschiedenis. Elk wazig beeld in deze film is een aanval op vergeetachtigheid.

Archives in Dialogue, georganiseerd door KASKcinema i.s.m. Film-Plateau en de cluster Archival Sensations van KASK & Conservatorium, is een ruimte voor reflectie op archiefpraktijken, kunst en herinnering. Dit evenement maakt deel uit van het onderzoek Aesthetics of Transnational Solidarity Cinema van Mohanad Yaqubi aan KASK & Conservatorium.

Met Forum Lenteng, Marinho de Pina (Mediateca Abotcha), La Voix des sans papiers de Bruxelles in samenwerking met Mieriën Coppens en Elie Maissin, Marwa Arsanios, Massimiliano Mollona, Bojana Cvejić, Elettra Bisogno, Lara Khaldi, Elhum Shakerifar, Subversive Film, en Robin Vanbesien.

Hoe kunnen hedendaagse filmpraktijken in een tijd van genocides en autoritaire crises aansluiten bij en bijdragen aan politieke verbeeldingen die streven naar sociale rechtvaardigheid en antifascistische bevrijding ? Hoe helpen ze ons deze verbeeldingen te oefenen? Cinema as Assembly is een driedaagse studiegroep die het publiek uitnodigt – als publiek, denkers en makers – om samen het potentieel van cinema te onderzoeken. Cinema als een methode én een medium om collectieve organisatie, militante verbeelding en bevrijdende transformatie te oefenen.

Verankerd in een relationele geografie van translokale strijd, verbeelding en middelen, brengt deze studiegroep filmcollectieven van diverse locaties (Jakarta, Malafo, Palestina, Libanon, Brussel en andere) en van verschillende cinemapraktijken samen. Welke inzichten ontstaan wanneer zij hun tools en methodes delen voor het creëren van dekoloniale, speculatieve en gedeelde narratieven en werkwijzen in cinema?

De studiegroep Cinema as Assemby is gezamenlijk opgezet door Robin Vanbesien, Subversive Film en Grégory Castéra en maakt deel uit van het World Histories of the Commons- programma van KANAL-Centre Pompidou en bouwt voort op de studiecirkel Ciné Place-Making door Vanbesien in 2022 in de Kaaistudios.

Bekijk het volledige programma en reserveer tickets

• Robin Vanbesien onderzoekt manieren van belichaamde kennis en collectieve verbeelding die betrokken zijn bij sociale en politieke strijd. Door het begrip ciné place-making erkent hij het vermogen van cinema om onzichtbare herinneringen, geschiedenissen en levende culturen te bewaren, op te eisen en te herverdelen, met behulp van een filmtaal die verder gaat dan de gangbare scènes van representatie. Hij werkt samen met gesitueerde emancipatoire basisbewegingen en onderzoekt cinema als een ruimte voor sociale bijeenkomsten en politiek engagement die het vermogen oefent om collectief ruimte te behouden. In 2020 was Vanbesien medeoprichter van The Post Film Collective, dat cinema onderzoekt als een vorm van speculatieve repetitie en gemeenschappelijke vergadering. 'Under These Words (Solidarity Athens 2016)' (2017) en 'the wasp and the weather' (2019) gingen in première op transmediale en Cinéma du Réel. Zijn eerste speelfilm 'hold on to her' ging in wereldpremière op Berlinale Forum Expanded (2024).

• Subversive Film is een filmonderzoeks- en productiecollectief dat tot doel heeft een nieuw licht te werpen op historische werken met betrekking tot Palestina en de regio, steun te verwerven voor filmconservering en archiefpraktijken te onderzoeken. Hun langlopende projecten verkennen dit cine-historische veld, waaronder het digitaal heruitbrengen van eerder over het hoofd geziene films, het cureren van cycli met zeldzaam vertoonde films, het ondertitelen van herontdekte films, productie van publicaties en andere vormen van interventies. Subversive Film werd opgericht in 2011 en is gevestigd in Brussel en Ramallah.

Ondersteund door het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) van de Vlaamse Overheid x het Doctoraatsonderzoek Ciné Place-Making van Robin Vanbesien aan Sint Lucas Antwerpen Research Group (SLARG) & Antwerp Research Institute of the Arts (ARIA) x Onderzoek Aesthetics of Transnational Solidarity Cinema/ Archival Sensations Cluster van Mohanad Yaqubi aan KASK & Conservatorium.