The School of Speculative Documentary

In 1897 trekt de jonge ingenieur Theodor Scheimpflug naar de Soča-vallei in Noord-Slovenië.

Een verblijf in de Baumbachhütte in het afgelegen Alpen­dorp Trenta.
Het bergachtige gebied moet in kaart worden gebracht. De hellingen zijn steil; de apparatuur is zwaar. De Soča-rivier – met haar azuurblauwe, bijna kunstmatige kleur – slingert zich door de herdersnederzetting, met de Vršič-pas die erboven uittorent.
De naalden en kegels van de lariksen trillen zachtjes wanneer een lichte bries zuidwaarts waait.

Flying a Kite Through an Oblique Plane of Focus vertrekt vanuit het fototechnische principe dat is vernoemd naar Theodor Scheimpflug en zijn interesse in vliegers. De kern van het project is een poging om een negentiende-eeuwse vlieger te fotograferen die door een schuin scherptevlak vliegt, op een open plek in de Julische Alpen, nabij Trenta. De titel fungeert als een protocol waarmee het werk de politieke, poëtische en historische verbanden onderzoekt tussen fotografie, landschap en cartografie.

De tentoonstelling opent op zaterdag 31 januari, van 14:00 tot 18:00, met een presentatie van het gelijknamige boek (Roma Publications) door Arnout De Cleene & Michiel De Cleene om 15:00.

Flying a Kite Through an Oblique Plane of Focus werd mogelijk gemaakt met de steun van KASK & Conservatorium, School of Arts of HOGENT en Howest. Het maakt deel uit van het onderzoeksproject van Arnout en Michiel De Cleene, On Instructing Photography, gefinancierd door het Onderzoeksfonds Kunsten van HOGENT.

Dicht bij de tentoonstelling Run-through, met werken van kunstenaars Jelena Jureša en Aernout Mik, zal Maria Hlavajova reflecteren over kunst die samenzweert — kunst die niet alleen representeert, maar zich in plaats daarvan inzet voor een politiek van verzet tegen de heersende machten.

Voor ze een dialoog aangaat met de kunstenaars op de laatste dag van hun tentoonstelling, zal ze speculeren over deze ‘samenzwering’ als een toewijding aan de waarheid en aan de idealen van rechtvaardigheid en gelijkheid. Geïnspireerd door de titel van de tentoonstelling zal ze verder ingaan op kunst als een repetitie, of een doorloop (‘run-through’), van verschillende implementeerbare voorstellingen van samenleven, zowel tegen als ondanks de toenemende antidemocratische en autoritair-populistische toestand van onze tijd.

Jelena Jureša is als artistiek onderzoeker verbonden aan KASK & Conservatorium, de school of arts van HOGENT en Howest. Het onderzoeksproject Revolt! A refusal to sing werd gefinancierd door het Onderzoeksfonds Kunsten van HOGENT.

De duotentoonstelling Run-through is een ontmoeting tussen Jelena Jureša en Aernout Mik. Jureša koppelt in haar films, waarvan de laatste opnieuw geproduceerd wordt door nona, individuele verhalen aan collectieve processen van vergeten en herinnering, terwijl Miks audiovisuele installaties het ontstaan en de verandering van groepsgedrag in kaart brengen. Met nieuwe en recente werken schetsen ze een kritisch beeld van onze actuele samenleving. Run-through reflecteert zo over historische feiten, hedendaagse Europese kwesties en politieke narratieven. 

De geselecteerde werken van de Nederlandse kunstenaar Aernout Mik worden voor het eerst in België getoond. Via diverse historische momenten - van bvb. de koloniale machtsrelaties in Nederlands-Indië tot de impact van de terreuraanslagen in Frankrijk - onderzoekt hij de relatie tussen burgers en hun omgeving. Werk van Mik maakte deel uit van het Nederlands paviljoen tijdens de 52ste Biënnale van Venetië in 2007, en was te zien in Jeu de Paume (Parijs), MoMA (New York), Schirn Kunsthalle (Frankfurt) en het Stedelijk Museum (Amsterdam).

Jelena Jureša is een kunstenaar en filmmaker geboren in het voormalige Joegoslavië. In haar films bevraagt ze historische en politieke verhalen, om zo onze waarheden in vraag te stellen. In Aphasia (2019) behandelt ze bvb. donkere hoofdstukken uit de Europese geschiedenis, van Belgisch kolonialisme tot Oostenrijks antisemitisme en oorlogswreedheden in Bosnië. Jureša’s werk werd internationaal vertoond tijdens Manifesta 14 Pristina en was te zien in argos (Brussel), Contour 9 (Mechelen), Maxim Gorki (Berlijn) en BAK (Utrecht)

Jelena Jureša is als artistiek onderzoeker verbonden aan KASK & Conservatorium, de school of arts van HOGENT en Howest. Het onderzoeksproject Revolt! A refusal to sing werd gefinancierd door het Onderzoeksfonds Kunsten van HOGENT.

Het begin van het nieuwe schooljaar betekent topdrukte voor coupeuse Mambar Pierette. Van ’s ochtends vroeg tot zonsondergang naait zij uniformpjes in haar houten hutje in een armoedige wijk van de Kameroense stad Douala. Maar zij neemt toch altijd de tijd om de sores aan te horen van buurtbewoners en vriendinnen die komen aanwaaien. Niet dat zij zelf geen zorgen heeft. Als moeder van drie kinderen met een echtgenoot die weigert bij te dragen aan het huishouden, leeft ze in permanente geldnood. Haar klanten proberen desalniettemin overal op af te dingen en de reparatie van haar stokoude naaimachine kost een vermogen.

Strikt gezien is Mambar Pierrette een fictiefilm, maar door regisseur Rosine Mbakams documentaire-achtergrond lijkt Pierrettes dagelijks leven spontaan voor de camera te ontvouwen. Mbakam levert opnieuw een gelaagd portret over leven in de marge waar de grenzen tussen fictie en documentaire gevoelig worden verkend. Dat de meeste acteurs geen professionals zijn die bovendien zichzelf spelen, versterkt het gevoel van authenticiteit.

Na de vertoning volgt een Q&A met filmmaakster Rosine Mbakam.

Onderzoekers De Cleene De Cleene stellen een nieuw boek voor: Amidst the fire, I am not burnt (Roma Publications 462).

In april 1872 barstte de Vesuvius uit. Het wordt beschouwd als de eerste vulkaanuitbarsting die werd gefotografeerd. Sindsdien volgden verschillende uitbarstingen elkaar op, en de komende uitbarsting is een kwestie van tijd. Elke uitbarsting leidt tot de volgende, elke periode van rust tot vergetelheid.

Amidst the fire, I am not burnt is een documentaire benadering van het iconische landschap gevormd door de Vesuvius. Het onderzoekt de verschillende temporaliteiten, wetenschappelijke en populaire benaderingen, historische en hedendaagse fotografische representaties en verhalen die in dit cyclische landschap zijn vastgelegd.

Amidst the fire, I am not burnt verweeft documentaire tekst en fotografie in een constellatie van onderwerpen, variërend van historische en hedendaagse observatoria, breadcrust bombs, een parkeerplaats in de berg, Napolitaanse buitenwijken, bijgelovige bewoners, verlaten steengroeven, antennes, brokken vulkanisch gesteente, souvenirs, een muon-detector, marmeren gedenkplaten, twaalf studenten die bij de krater zijn omgekomen, vegetatie, archeologische vindplaatsen, overheidsmedewerkers die rond een vuur staan, en geliefden die geparkeerd staan langs de nachtelijke weg die naar de krater leidt. Terwijl elke uitbarsting een laag toevoegt aan de vorige, voelt, bewaart, vernietigt, vormt en verpreidt de Vesuvius informatie.

Pik een exemplaar van het boek op tijdens de presentatie van het boek op 22 maart in 019, steun je lokale boekhandel of bestel het boek online bij Idea Books.

Arnout De Cleene & Michiel De Cleene zijn als artistiek onderzoekers verbonden aan KASK & Conservatorium, de school of arts van HOGENT en Howest. Het onderzoeksproject Documenting Objects werd gefinancierd door het Onderzoeksfonds Kunsten van HOGENT.

Een driedaags symposium dat zich richt op het snijvlak tussen belichaamde en documentaire praktijken, en reflecteert op nieuwe choreografische articulaties van sociopolitieke kwesties.

De laatste decennia is er een toenemende interesse in het integreren van elementen uit de realiteit in performances. De getuigenissen van Lola Arias, de lecture performances van Rabih Mroué en Hito Steyerl of de hybride installaties van Walid Raad stellen complexe dispositieven en dramaturgieën voor die onze manier van omgaan met feitelijke informatie in vraag stellen.

Terwijl het veld van de hedendaagse dans bekend staat om zijn kritische experimenten, blijft het opnemen van feitelijke informatie in de praktijk grotendeels onontgonnen terrein. Choreografen gebruiken vaak documentaire elementen zoals teksten, foto's of video's als inspiratiebron in hun artistieke proces, maar weinig van deze elementen blijven zichtbaar in het uiteindelijke podiumwerk. De kruising tussen belichaamde en documentaire praktijken opent echter mogelijkheden voor nieuwe choreografische articulaties van verschillende soorten sociopolitieke kwesties en alternatieve manieren om met dergelijke zaken om te gaan. Het resulteert in wat kunstfilosoof Frédéric Pouillaude "feitelijke representaties" noemt die leiden tot een "poëtica van de feitelijkheid" (Pouillaude 2020).

Voor dit symposium, dat voortvloeit uit zijn praktijkgebaseerde promotieonderzoek, nodigt choreograaf Arkadi Zaides verschillende beoefenaars en wetenschappers uit om collectief na te denken over het begrip "documentaire choreografie". Door te kijken naar concrete casestudies en door verschillende theoretische lenzen voor te stellen, zullen de deelnemers de strategieën verkennen die kunstenaars gebruiken bij het combineren van belichaamde en documentaire praktijken. Door middel van verschillende formats zullen ze de potentie van een dergelijke vermenging onderzoeken, niet alleen om de grenzen van hedendaagse dans en documentair theater uit te dagen, maar ook om zich kritisch bezig te houden met sociale en politieke kwesties.

Onder de genodigden zijn artistiek onderzoekers aan KASK & Conservatorium An Van Dienderen, Jelena Jureša en Thomas Bellinck. ⁠

Dit evenement wordt mede mogelijk gemaakt door de genereuze steun van: Antwerp Research Institute for the Arts (ARIA); de Vlaamse Overheid; de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte van de Universiteit Gent; de Faculteit Letteren (Departement Literatuur) van de Universiteit Antwerpen; CoDa | Cultures of Dance - Research Network for Dance Studies (gefinancierd door het Research Foundation Flanders - FWO). Het wordt georganiseerd in het kader van Arkadi Zaides' praktijkgericht doctoraat in de Kunsten aan de Universiteit Antwerpen, Koninklijk Conservatorium Antwerpen, Universiteit Gent en KASK & Conservatorium en zijn actief lidmaatschap binnen de onderzoeksgroep CORPoREAL aan het Koninklijk Conservatorium Antwerpen en het onderzoekscentrum S:PAM (Studies in Performing Arts & Media) aan de Universiteit Gent.